معنی قبض و بسط

[ قَ ضُ بَ ] (ترکیب عطفی، اِ مرکب) از نظر صوفی دو حالت است که پس از ترقی عبد از حالت خوف و رجاء پیدا میشود. قبض برای عارف چون خوف است برای مستأمن و تفاوت میان قبض و بسط و خوف و رجاء آن است که خوف و رجاء مربوط است به امری خوش یا ناخوش درآینده و قبض و بسط مربوط است به خوشی یا ناخوشی در حال حاضر که بر دل عارف از وارد غیبی غلبه یابد. (ترجمهٔ تعریفات). قبض در اصطلاح تصوف واردی است که اشارت میکند بسوی عتاب و عدم لطف و تأدیب از جانب خدای تعالی برای صاحب آن و هر مقامی را لایق به آن مقام قبض و بسطی است. (کذا فی لطائف اللغات از کشاف اصطلاحات الفنون).