معنی قالی‌قلا

[ قَ ] (اِخ) شهری است در ارمنستان کبیر از نواحی خلاط از نواحی منازجرد از نواحی ارمنستان چهارم. احمدبن یحیی گوید: از عهد انوشیروان هنوز ارمنستان بدست ایرانیان بود تا اسلام آمد. و این کشور دچار اختلال و نابسامانی و شبیه ملوک الطوائفی می بود تا آنکه ارمینیاغس یکی از مردم ارمنستان زمام حکومت آنجا را در دست گرفت و به اختلافات پایان بخشید. پس از وی زنی به حکومت رسید به نام قالی و شهری ساخت و آن را قالی قاله نامید که معنای آن احسان قالی است و مجسمهٔ خود را بر یکی از دروازه های شهر نصب کرد. عرب این شهر را قالیقلا نامیدند. شاعری گوید: سیصبح فوقی اقتم الریش واقعاً بقالی قلا او من وراء دبیل. بطلمیوس گوید: طول این شهر ۶۰ درجه و عرض آن ۳۸ درجه زیر ۱۴ درجه از سرطان است و گویا در اقلیم پنجم باشد. ابوعون در زیج خود گوید: قالی قلا در اقلیم چهارم است. طول آن ۶۳ درجه و ۲۵ دقیقه و عرض آن ۳۸ درجه است. در قالی قلا فرشی بافته میشود که آن را قالی نامند و قالی نسبت اختصاری است به شهر قالی قلا. (معجم البلدان ج ۷ ص ۱۷) (نزهةالقلوب ج ۳ ص ۹۷). ابن خلکان از سمعانی روایت کند که قالی قلا از اعمال دیاربکر است و نیز ابن خلکان گوید: در تاریخ سلجوقیهٔ عماد کاتب اصفهانی آمده است که قالی قلا ارزن الروم است.(اِخ) (جبال...) که در قالیقلا قرار دارد و آب ارس که از جنوب بشمال میرود. از کوههای قالیقلا و ارزن الروم برمیخیزد. (نزهةالقلوب ج ۳ ص ۲۱۲). آب کراران از کوههای قالیقلا برمیخیزد و در ولایت گرجستان در میان شهر تفلیس گذشته به اران میرسد. (نزهةالقلوب ج ۳ ص ۲۱۸). میان این شهر تا تفلیس سی فرسنگ فاصله است.