معنی قاضی ابن حیون

[ اِ نُ حَ یْ یو ] (اِخ) عبدالعزیزبن محمدبن نعمان بن حیون، مکنی به ابوالقاسم قاضی القضاة مصر و شام و مکه و مدینه و مغرب بود. وی از علماء باطنیهٔ امامیه و از رجال دولت فاطمی (عبیدی) است. در قیروان تولد و در مصر نشو و نما یافت و به سال ۳۹۴ هـ . ق. متولی منصب قضاء و ناظر مظالم گردید، و نزد حاکم (صاحب مصر و مغرب) مکانتی عظیم به دست آورد. حاکم او را به سال ۳۹۸ هـ . ق. عزل کرد و به طور غیله به قتل رسانید. تولد وی به سال ۳۵۴ هـ . ق. / ۹۶۵ م. و وفات وی به سال ۴۰۱ هـ . ق. / ۱۰۱۱ م. اتفاق افتاد. رجوع شود به ملحق الولاة والقضاة صص ۵۹۹ -۶۰۳ و ابن خلکان ج ۲ ص ۱۶۹ ضمن شرح حال جدش، نعمان، و در آن چنین آمده است که حاکم ترکها را فرمان داد تا او را با دو تن دیگر از رجال بکشند. و ترکها هرسه را دریک ساعت با شمشیر به قتل رسانیدند. در تاریخ کشته شدن وی نیز اختلاف است. بعضی رجب ۳۹۸ و بعضی جمادی الاخرة ۳۹۹ را نیز گفته اند. و رجوع به الاعلام زرکلی چ ۲ ج ۴ ص ۱۵۰ شود.