معنی غزالة

[ غَ لَ ] (ع اِ) آهوبرهٔ ماده. (منتهی الارب). بچهٔ آهو که ماده باشد و به کسر اول خطاست. (غیاث اللغات). انثی الغزال. ج، غزالات. (اقرب الموارد): آن شاه تندحمله که خورشید شیرگیر پیشش به روز معرکه کمتر غزاله بود.حافظ. || آفتاب، بدان جهت که چون شعاع خود دراز کشد گویی میرسد، و منه قوله یصف البرد: ام الغزالة من طول المدی خرفت فما تفرق بین الجدی و الحمل. ؟ (منتهی الارب) (آنندراج). آفتاب. (دهار) (غیاث اللغات). || چشمهٔ آفتاب. (منتهی الارب) (آنندراج). عین الشمس. قال بعضهم یقال: طلعت الغزالة و لایقال غربت. (اقرب الموارد): و چون جهان از حلول غزاله به منزلهٔ حمل خندان شده بود. (جهانگشای جوینی). به روز مردی او کیست شه سوار فلک غزاله نام زنی چرخ تاب و چرخ نشین. سلمان ساوجی. || آفتاب وقتی که طلوع شود یا بلند گردد. || گیاهی است شیرین که میخورند. (منتهی الارب) (آنندراج). عشبة من السطاع ینفرش علی الارض یخرج من وسطه قضیب طویل یقشر حلواً یأکلها کل شی ء. ج، غزالات. (اقرب الموارد).[ غَ لَ ] (اِخ) نام زنی، و گاهی معرفه شود. (از منتهی الارب).[ غَ لَ ] (اِخ) اسم قریه ای از قرای طوس که ابوحامد غزالی از آنجاست. (تاج العروس). صاحب روضات الجنات (ص ۷۱۹) گوید: غزاله به «زای» مخفف، قریه ای است از اعمال طوس، چنانکه شیخ بهایی آن را ذکر کرده است و گروهی نیز این قول را به سمعانی نسبت داده اند. رجوع به غزال (اِخ) شود.[ غَ لَ ] (اِخ) زن شبیب بن یزید و در شجاعت از مشاهیر زنان بود. در موصل به دنیا آمد و به همراهی شوهرش بر عبدالملک بن مروان خروج کرد (۷۶ هـ . ق.) و در جنگها دلیرانه شرکت میکرد. خالدبن عتاب رباحی در جنگی واقع در ابواب کوفه وی را کشت و قتل او اندکی پیش از غرق شوهرش شبیب واقع شد (۷۷ هـ . ق.). (از اعلام زرکلی). جاحظ در البیان و التبیین گوید: غزاله حجاج بن یوسف را از پیش خود راند و اشعار زیر را که از عمران بن حطان است به وی خواند: اسد علی و فی الحروب نعامة فتخاء تنفر من صفیر الصافر هلا برزت الی غزالة الوغی بل کان قلبک فی جناحی طائر صدعت غزالة قلبه بفوارس ترکت مدابره کأمس الدابر. (البیان والتبیین چ قاهره ۱۳۵۱ هـ . ق. ج ۱ ص ۱۲۰). جاحظ او را از جملهٔ زهاد صاحب نطق و بیان شمرده است. (ایضاً ج ۱ ص ۲۸۲). غزال و به قول صاحب عیون الاخبار غزاله پس از کشته شدن شوهرش شبیب امام گردید. (عیون الاخبار ج ۲ ص ۱۵۵). برای تفصیل رجوع به البیان و التبیین صفحات مذکور و عقدالفرید ج ۵ ص ۳۲۵ و عیون الاخبار ج ۱ ص ۱۷۰ و ج ۲ ص ۱۵۵ و مجمل التواریخ و القصص ص ۳۰۴ و ۴۵۶ و تاریخ گزیده ص ۲۷۱ و اعلام زرکلی شود.[ غَ لَ ] (اِخ) به قولی نام مادر امام چهارم علی بن حسین(ع) بوده است. (حبیب السیر چ خیام ج ۲ ص ۶۲).