معنی غازی مازندرانی

[ یِ زَ دَ ] (اِخ) اسمش محمد قاسم خان بن میرزا حسن و همشیره زادهٔ محمدمهدی خان متخلص به شحنه است که در حرف شین ذکری از او رفته و خود در بدایت جوانی است و طبعش در نهایت روانی در حضرت اقدس شاهنشاه اسلام پناه گردون درگاه محمدشاه خلداللََّه ملکه به منصب غلام پیشخدمتی مفتخر است و در آن دربار معدلت آثار خدمتگر بواسطهٔ انتساب سالهاست که با من بنده انیس و جلیس و معاشر است و غالباً در منزلم حاضر با فقیرانش میلی تمام است و در این مسلک صاحب مقام همتی عالی دارد و طریق جلادت و فتوت می سپارد قناعتی به مناعت آمیخته است و توسلی به توکل آویخته برنایی خلیق است و دانایی رفیق در طریقهٔ ذوق می پوید و احیاناً شعری می گوید به قصایدش فزون از غزل طبع راغب است و قانون فصحا را تتبع و مراقب، در مبادی حال چاکر تخلص می کرده، سلیقه اش نیکوست و طریقه اش دلجو. دور نیست در فنی اگر کوشد چشمه سار ارتقا از وجودش جوشد در سنهٔ ۱۲۷۱ هـ . ق. در مازندران رحلت کرد و این ابیات از اوست. (مجمع الفصحاء ج ۲ ص ۳۶۷). صاحب مجمع الفصحاء در حدود ۵۷ بیت که منتخبی از قصاید و تغزلهای اوست ثبت کرده است و در این جا چند بیت برای نمونه از اشعار او نقل میشود: ای موی تو چون سنبل و ای روی تو گلنار از سنبل و گلنار تو بس نرگس خونبار گلنار که دیده ست رباید دل مردم سنبل که شنیده ست از او خلق در آزار سنبل که شنیده ست دل آزار و جفاجو گلنار که دیده ست زره پوش و زره دار سنبل که شنیده ست که گلنارش در بر گلنار که دیده ست که سنبل بودش یار گر سنبل و گلنار بتکرار سرودم بر زلف و رخش هستم مفتون و گرفتار تکرار نه زیباست مگر مدحت سلطان کو هست جهاندار و از دودهٔ قاجار...