معنی علی جندی

[ عَ یِ جُ ] (اِخ) ابن احمدبن علی جندی یمنی. او راست: ۱ -الالباب فی معرفة الاوائل و الاسباب، که در سال ۷۱۴ هـ . ق. از تألیف آن فراغت یافت. ۲ - نزهةالعقول. (از معجم المؤلفین بنقل از کشف الظنون ص ۱۹۴۳).[ عَ یِ جَ ] (اِخ) ابن شرف الملک فخرالدین علی بن ابی القاسم جندی، معروف به خواجه جهان و مکنّی به ابوالمکارم. وزیر سلطان جلال الدین منکبرنی. وی در زمان سلطنت محمد خوارزمشاه به امور دیوانی اشتغال داشت و بواسطهٔ ظلم و تعدی بسیار، سلطان محمد فرمان به قتل او داد. اما شرف الملک پنهان گشت. و هنگامی که سلطان جلال الدین منکبرنی از مغولان شکست خورد و از سند عبور کرد، وی به خدمت سلطان درآمد. و پس از بازگشت جلال الدین از هندوستان وزارت او را به عهده گرفت. چند سالی بعد، پس از حملهٔ تاتار به سلطان جلال الدین در دشت موغان (مغان) و گریز سلطان، شرف الملک که به «اران» متواری شده بود عصیان کرد و با ملوک اطراف آغاز مکاتبت نمود. سلطان چون به لشکرگاه بازگردید نامه ها به امرای اطراف فرستاد و شرف الملک را به قصد تحقیر «بلدجن» نامید، و این لقب او به روزگار گمنامی بوده است. اما پس از مدتی که سلطان به اران رفت و به قلعهٔ «حیزان» رسید، از عصیان او تغافل کرد و او را نزد خود خواند. و شرف الملک کفن در گردن به خدمت رفت. و پس از مدتی به «جاربَرد» از مضافات اران رسیدند، و سلطان به قلعه رفت تا وضع آنجا را ببیند و شرف الملک را نیز با خود برد. و والی قلعه را که ترکی ستمکار بود گفته بود که چون فرود آید، شرف الملک را نگه دارد و حبس کند و بند نهد. و قصد او آن بود که شرف الملک در حبس بماند تا تاتار بگریزند و بعد او را بیرون آورد و با شرایطی چند وزارت دهد. اما پس از چندی پنج تن سلاحدار فرستاد که سر او را ببرند و بیاورند و چنین کردند. وی مردی نازکدل و بخشنده و کریم بود، و اگرچه از تحصیل فضایل و اکتساب کمالات بهره نداشت، اما در حل وعقد و رتق وفتق امور دیوانی ید بیضا می نمود. اما چون کار او بالا گرفت به رنجانیدن اطرافیان و ایذاء آنها پرداخت چنانکه نزد سلطان از او غیبت می کردند. مال در نظر وی ناچیز بود. علما و پارسایان را محترم می داشت. وظایف را بسیار کرد و از این راه اموال دیوان از میان برفت. مستمری های وی از عطایای محمود غزنوی و بازماندگان وی و آل سلجوق نیز بیشتر بوده است. علامت شرف الملک بر فرمانهای سلطانی «الحمدللََّه العظیم» بود و بر توقیعات دیوان که طرهٔ (علامت و مارک) آن «الدیوان الاعلی» نوشته می گشت، «یعتمد ذلک» بوده است. اما بر منشورهای خود که به بلاد خاصهٔ خود میفرستاد و طغرای «ابوالمکارم علی بن ابی القاسم خالصة امیرالمومنین» داشت، «اعتماد کنید» بود. و نشانهٔ وی بر رسیدها «صحیح ذلک» بوده است. (از سیرهٔ جلال الدین) (حبیب السیر چ خیام ج ۲ ص ۶۶۴ و چ تهران ج ۲ ص ۴۳۳) (دستورالوزراء خوندمیر ص ۲۳۴).