معنی عثمانیان

[ عُ ] (اِخ) یا آل عثمان یا سلاطین عثمانی. پادشاهانی هستند که از ۶۹۹ تا ۱۳۴۲ هـ . ق. دولتی بزرگ تأسیس کردند. این سلسله بنام جد آنان عثمان بن ارطغرل منسوبند. عثمان به سال ۶۵۶ هـ . ق. در سکوت متولد شد و در آنجا به تأسیس سلسلهٔ عثمانی موفق گشت. عثمان سرحد ممالک روم شرقی را به سمت مغرب عقب برد و پسرش ارخان شهرهای بروسه و نقیه را گرفت و ممالک امرای کراسی را که با خاک او مجاور بودند متصرف شد و لشکریان مشهور به چری را که مدت چندین قرن وسیلهٔ عمدهٔ فتوحات سلاطین آل عثمان بودند تشکیل داد. در سال ۷۵۹ هـ . ق. ترکان عثمانی از بوغاز داردانل گذشتند و از طرف خود ساخلوی در محل گالی پولی گذاشته به تسخیر ممالک اروپای شرقی روم شروع کردند. شهرهای ادرنه و فیلی پوپولیس چند سال بعد تسخیر شد و بر اثر فتوحات ماریتزا (۱۳۶۴ م.) و قوسوه (۱۳۸۹ م.) و نیکوپولیس و غلبهٔ ترکان بر سواران جنگی تمام اروپا سراسر شبه جزیرهٔ بالکان به استثنای حوالی قسطنطنیه بواسطهٔ هجوم ناگهانی امیر تیمور به آسیای صغیر و شکست سخت بایزیدخان اول در سال ۸۰۴ هـ . ق. / ۱۴۰۲ م. در آنقره مدتی به تعویق افتاد. و دولتی که از شط دانوب تا نهر العاصی در شام امتداد پیدا کرده بود بر اثر یک ضربت تا مدتی دچار ضعف و ناتوانی گردید. اگر چه سلطنت سلطان محمد اول تا حدی شکست گذشته را جبران کرد ولی چندان مورد توجه نیست تا آنکه سلطان مرادخان ثانی پس از تحکیم مواقع خود و برقراری صلح موفق گردید که ممالک عثمانی را از حملات هونیادی ملقب به امیرسیف ولایت افلاق خلاص بخشد و بوسیلهٔ فتح قطعی که در محل وارنا (۱۴۴۴ م.) نصیب او شد از صلیبیون عیسوی که به نقض عهدنامه اقدام کرده بودند انتقام خود را بکشید. این فتح ممالک عثمانی را از طرف شمال آسوده ساخت و از این تاریخ تا دو قرن دیگر دورهٔ فتوحات درخشان سلاطین آل عثمانی است. قسطنطنیه را سلطان محمدخان ثانی در سال ۸۵۷ هـ .ق. / ۱۴۵۳ م. مسخر کرد و آخرین باقیماندهٔ دولت روم شرقی به این ترتیب از میان رفت. شبه جزیرهٔ قرم در سال ۱۴۷۵ م. تسخیر شد و جزایر دریای اژه نیز ضمیمهٔ خاک عثمانی گردید و بیرق این سلاطین در ایتالیا بر فراز قصر اترانتو افراشته گردید. سلطان سلیم خان اول در هشت سال پادشاهی خود ایران را مغلوب کرد و کردستان و دیار بکر را به ممالک عثمانی ملحق ساخت شام و مصر و عربستان را در سال ۹۲۳ هـ . ق. / ۱۵۱۷ م. به تصرف درآوردند و بعد بر حرمین استیلا یافت و خلیفهٔ عباسی مصر را مطیع خود ساخت و حق خلافت را به خود اختصاص داد و از این تاریخ سلاطین عثمانی لقب امیرالمؤمنین اختیار نمودند. سلطان سلیمان خان کبیر نیز عملیات درخشانی انجام داد و در سال ۹۲۸ هـ . ق. / ۱۵۲۲ م. امرای جزیره ردس را براند و در طرف شمال شهرهای بلگراد را بگرفت و ۹۳۲ در سال هـ . ق. / ۱۵۲۶ م. مجارها را در دشت موهاکن شکست سخت داد و پادشاه ایشان لوئی ثانی را با بیست هزار سپاهیان او دستگیر کرد. مجارستان مدت یک قرن و نیم از ایالات عثمانی شد. این پادشاه در سال ۹۳۵ هـ . ق. شهر وینه را محاصره کرد و با گرفتن خراجی دست برداشت و بالجمله ممالک عثمانی در عهد سلطان سلیمان خان از بوداپست و ساحل دانوب تا شلالهٔ آسوان در مصر و از ساحل فرات تا باب جبل طارق وسعت داشت. بعد از سلطان سلیمان خان ایام نکبت عثمانیان شروع شد و اولین واقعهٔ آن شکست بحری لپانتو است در سال ۹۷۹ هـ . ق. به دست دن ژوان امیر اطریش. سلطان مرادخان چهارم در سال ۱۰۴۸ هـ . ق. بغداد را به خاک عثمانی ضمیمه کرد و ترکان جزیرهٔ کرت و بعضی جزایر دیگر را نیز در سال ۱۶۴۵ م. از دست ونیزیها گرفتند لکن در اروپا شکستهائی بدانها وارد آمد و در سال ۱۰۹۸ هـ . ق. سراسر مجارستان از تصرف ایشان خارج شد و در نتیجهٔ معاهدات ۱۱۱۱ هـ . ق. ولایات مجارستان بکلی از زیر سلطهٔ عثمانیان خارج گردید. سرحدات عثمانی از این تاریخ تا تجزیه ای که در سال ۱۲۹۵ هـ . ق. اتفاق افتاد تغییرات فاحشی نکرد. دورهٔ تعرض روسیه به عثمانی از سال ۱۱۵۰ هـ . ق. شروع میشود و در این تاریخ اوکزاکف و آزف از تصرف عثمانیان خارج گردید و در سال ۱۳۰۱ هـ . ق. شبه جزیرهٔ قرم محصور شد. داخلهٔ عثمانی نیز هرج و مرج شده بود و به سال ۱۳۰۱ هـ . ق. مصر تحت لوای محمدعلی پاشا مستقل و از تصرف عثمانی خارج گردید و بترتیب الجزائر در ۱۰۷۰ هـ . ق. و تونس در ۱۱۱۷ هـ . ق. نیمه استقلالی به دست آوردند و از تصرف عثمانیان خارج گردید. بزرگترین ضربتی که به عثمانی وارد آمد در قطعهٔ اروپاست که بوسیلهٔ آن یونان در تاریخ ۱۲۴۴ هـ . ق. / ۱۸۳۸ م. از آن جدا شد و ولایت رانوبی بنام رومانی در سال ۱۲۸۳ هـ . ق. / ۱۸۶۶ م. و صربستان در ۱۲۸۴ هـ . ق. بر عثمانیان شوریدند و در نتیجه رومانی و صربستان هر یک دولتی علی حده شدند. عثمانیهٔ حالیه در اروپا محدود است به باریکهٔ خشکی در جنوب جبال بالکان شامل ولایات قدیم تراس و مقدونیه و اپیروس و ایلی ریا. سلاطین عثمانی بترتیب عبارتند از: ۱ -سلطان عثمان خان غازی سال - - - - - ۶۹۹ هـ . ق. ۲ -سلطان غازی ارخان - - - - - ۷۲۶ ۳ -غازی سلطان مرادخان - - - - - ۷۶۱ ۴ -غازی سلطان بایزید - - - - - ۷۹۱ -۸۰۴ - فترت - - - - - ۸۰۴ -۸۱۶ ۵ -سلطان محمد خان - - - - - ۸۱۶ ۶ -سلطان غازی مرادخان ثانی - - - - - ۸۲۴ ۷ -سلطان محمدخان ثانی - - - - - ۸۵۵ ۸ -سلطان بایزدخان ثانی - - - - - ۸۸۶ ۹ -سلطان سلیم خان - - - - - ۹۱۸ ۱۰ -سلطان سلیمان خان - - - - - ۹۲۶ ۱۱ -سلطان سلیم خان ثانی - - - - - ۹۷۴ ۱۲ -سلطان مرادخان ثالث - - - - - ۹۸۲ ۱۳ -سلطان محمدخان ثالث - - - - - ۱۰۰۳ ۱۴ -سلطان احمدخان - - - - - ۱۰۱۲ ۱۵ -سلطان مصطفی خان - - - - - ۱۰۲۶ ۱۶ -سلطان عثمان خان ثانی - - - - - ۱۰۲۷ ۱۷ -سلطان مرادخان رابع - - - - - ۱۰۳۲ ۱۸ -سلطان ابراهیم خان - - - - - ۱۰۴۹ ۱۹ -سلطان محمدخان رابع - - - - - ۱۰۵۸ ۲۰ -سلطان سلیمان خان ثانی - - - - - ۱۰۹۹ ۲۱ -سلطان احمدخان ثانی - - - - - ۱۱۰۲ ۲۲ -سلطان مصطفی خان ثانی - - - - - ۱۱۰۶ ۲۳ -سلطان احمدخان ثالث - - - - - ۱۱۱۵ ۲۴ -سلطان محمدخان - - - - - ۱۱۴۳ ۲۵ -سلطان عثمان خان ثالث - - - - - ۱۱۶۸ ۲۶ -سلطان مصطفی خان ثالث - - - - - ۱۱۷۱ ۲۷ -سلطان عبدالحمید خان - - - - - ۱۱۸۷ ۲۸ -سلطان سلیم خان ثالث - - - - - ۱۲۰۳ ۲۹ -سلطان مصطفی خان رابع - - - - - ۱۲۲۲ ۳۰ -سلطان محمودخان ثانی - - - - - ۱۲۲۳ ۳۱ -سلطان عبدالمجید خان - - - - - ۱۲۵۵ ۳۲ -سلطان عبدالعزیزخان - - - - - ۱۲۷۷ ۳۳ -سلطان مرادخان خامس - - - - - ۱۲۹۳ ۳۴ -سلطان عبدالحمیدخان ثانی - - - - - ۱۲۹۳ ۳۵ -سلطان محمد خامس - - - - - ۱۳۲۷ ۳۶ -سلطان محمد سادس - - - - - ۱۳۳۶ ۳۷ -سلطان عبدالمجید ثانی - - - - - ۱۳۴۱ ۳۸ -سلطان عبدالعزیز ثانی - - - - - ۱۳۴۲ و رجوع به آل عثمان و معجم الانساب ج ۲ ص ۱۳۹- ۱۴۰ شود.