معنی صفوان

[ صَ / صَ فَ ] (ع ص، اِ) جِ صفواء. (منتهی الارب). رجوع بدان کلمه شود. || سنگ ساده و لغزان. (ترجمان علامهٔ جرجانی). سنگ هموار. (غیاث اللغات). - یوم صفوان؛ روز سرد بی ابر. (منتهی الارب). روزی صافی و سرد. (مهذب الاسماء). || روز دوم از ایام سرما. (منتهی الارب).[ صَ ] (اِخ) موضعی است در این بیت از تمیم بن مقبل که ابری را ستاید: و طبق ایوان القبائل بعد ما کسا الرزن من صفوان صفواً و اکدرا. (معجم البلدان).[ صَ ] (اِخ) ابن ادریس ابراهیم بن عبدالرحمان بن عیسی التجیبی مکنی به ابی بکر. یاقوت آرد: وی ادیبی کاتب و شاعری سریع الخاطر بود. او از پدر خود و از قاضی ابن ادریس و ابن غلیون و ابوالولیدبن رشد فرا گرفت. او یکی از افاضل ادباء معاصر اندلس است. تولد وی به سال ۵۶۰ بود و به سال ۵۹۸ به مرسیه درگذشت، و سن او به چهل سال نرسیده بود. او راست: کتاب زادالمسافر و رحلته، العاجلة در دو مجلد که طرفی از نثر و نظم وی در این دو کتاب آمده است. از اوست: قد کان لی قلباً فلما فارقوا سوّی جناحاً للغرام وطارا و جرت سحاب للدموع فأوقدت بین الجوانح لوعة و اوارا و من العجائب ان فیض مدامعی ماء و یثمر فی ضلوعی نارا. (معجم الادباء چ مارگلیوث ج ۴ ص ۲۶۹). و رجوع به فوات الوفیات ج ۱ ص ۱۹۳ شود. در کشف الظنون نویسد او راست: بدایة المتحیرة و عجالة المتوفرة. و رجوع به تجیبی شود.[ صَ ] (اِخ) ابن امیةبن خلف بن وهب بن حذافةبن جمح القرشی الجمحی مکنی به ابووهب. وی از رؤسای قریش و در آغاز دعوت اسلام از مخالفان بزرگ پیغمبر (ص) بود. پس از شکست مشرکان در نبرد بدر، صفوان عمیربن وهب را برانگیخت تا به مدینه شود و پیغمبر را بکشد و بدو قول داد که اگر به محمد دست یابی وام تو بپردازم و عیال تو را کفایت کنم. سپس عمیر را بر اشتری نشاند و به مدینه فرستاد. عمیر بمسجد مدینه درآمد، شمشیر بر گردن افکنده، پیغمبر او را پرسید: به چه کار آمده ای؟ گفت: اسیری نزد شما دارم آمدم تا او را آزاد سازم. فرمود: این شمشیر چیست که با خود داری؟ گفت: فراموش کردم تا آن را بزمین نهم. فرمود: در حجر با صفوان چه پیمانی بستی؟ گفت: کدام پیمان؟ فرمود: آنکه وام تو بدهد و عیال تو را نگاه دارد. عمیر گفت: بخدا سوگند تو پیمبری و اسلام آورد. پیغمبر فرمود اسیر او را آزاد کنید و بدو قرآن بیاموزید. سپس عمیر بمکه رفت و گروهی بسیار بر دست او مسلمان شدند. (امتاع الاسماع ص ۱۰۰) (مجمل التواریخ و القصص صص ۲۴۶-۲۴۷). پس از صلح حدیبیه چون به سال هفتم از هجرت پیغمبر و مسلمانان بمکه درآمدند و بلال بر بالای کعبه بانگ تکبیر برداشت صفوان گفت سپاس خدا را که پدرم پیش از دیدن چنین روزی بمرد. (امتاع الاسماع ص ۳۳۹). پیغمبر او را در زمرهٔ مؤلفة قلوبهم شمرد. (عقدالفرید ج ۱ ص ۲۱۳ و ج ۳ ص ۲۶۵ و الاعلام زرکلی ص ۴۳۳). صفوان پس از فتح مکه بگریخت و عمیربن وهب برای وی امانی بگرفت و در پی او رفت و او به مکه بازگشت و در نبرد با هوازن شرکت کرد و همچنان کافر بود سپس در جعرانه اسلام آورد. (امتاع الاسماع ص ۳۹۳). و در تاریخ گزیده آمده: صفوان پس از نبرد حنین مسلمان شد. (تاریخ گزیده چ عکسی ص ۲۴۲). صفوان در خلافت معاویه درگذشت. (تاریخ الخلفاء ص ۱۳۷). زرکلی نویسد: او را در صحیحین ۱۳ حدیث است. (الاعلام ص ۴۳۳).[ صَ ] (اِخ) ابن بیضا، بدری و مهاجر است و به طاعون درگذشت. (تاریخ گزیده چ عکسی ص ۲۳۱).[ صَ ] (اِخ) ابن معطل سلمی مکنی به ابوعمر، وی کسی است که چون در غزوهٔ بنی المصطلق عائشه از قافله وا ماند او را سوار کرد و بیاورد و منافقان بر وی تهمت بستند و قرآن به برائت او نازل گشت. (تاریخ گزیده صص ۱۴۶-۲۳۱): این سویدای دل من که حمیراصفت است صافی از تهمت صفوان به خراسان یابم. خاقانی.[ صَ ] (اِخ) ابن مهران. رجوع به صفوان جمال شود.[ صَ ] (اِخ) انصاری، وی معتزلی و از شعرای این فرقه است و او را قصیده ای است که واصل بن عطا و معتزله را در آن ستاید. (ضحی الاسلام ج ۳ ص ۹۰).