معنی شنزبه

[ شَ زَ بَ ] (اِخ) شتربه. نام گاوی است که به تزویر شغالی که به دمنه معروف و موسوم است فریفته شده و با شیر جنگ کرد و کشته شد. (غیاث اللغات). نام گاوی در کلیله و دمنه مشهور و آن را «شتربه» و بعضی بضم شین و سکون تاء قرشت و بفتح راء مهمله خوانده اند. رشیدالدین صاحب فرهنگ رشیدی فارسی و منتخب اللغة عربی گفته آنچه مشهور شده غلط است چنانکه از نسخهٔ صحیحهٔ کلیله و دمنه معلوم شده است. (از انجمن آرا) (از رشیدی) (از آنندراج). نام گاوی بود که در قصهٔ کلیله و دمنه موضوع راست گویی و درستکاری است و به مکر شغالی دمنه نام به دست پادشاه جنگل که شیری بود کشته شد. در قصهٔ سنسکریت کلیله و دمنه نام دو گاو نری که گردون تاجر را میکشیدند یکی «نند» که بمعنی خوشحال کننده و دیگر «سم جیو» که بمعنی «هم زندگی» بود، چه «سم» در فارسی «هم» شده و «جیو» ریشهٔ زیستن و زنده است و کاف آخر علامت فاعلیت، پس ترجمهٔ صحیح «هم زنده و هم زندگی» است. معلوم میشود برزویه عین لفظ سنسکریت را در حروف مبهم پهلوی نوشته بوده است و ابن مقفع که از سنسکریت اطلاع نداشت از حروف مبهم پهلوی شنزبه را بیرون آورد و مترجمان فارسی همان را نقل کردند. (از فرهنگ نظام): نخستین گفت از خود برحذر باش چو گاو شنزبه زان شیر جماش.نظامی. بگو تا نیاید به خونم برون به تزویر چون شیر در شنزبه.نزاری. و رجوع به شتربه شود.