معنی سمنان

[ سِ ] (اِخ) شهرستان سمنان یکی از شهرستانهای استان دو کشور است. حدود و خلاصهٔ مشخصات آن بشرح زیر است: از طرف شمال بخط الرأس سلسله جبال البرز از طرف جنوب بدشت کویر مرکزی، از خاور بشهرستان دامغان، از باختر به بخش گرمسار و فیروزکوه از شهرستان دماوند از استان مرکزی. هوای شهرستان، جز منطقهٔ کوهستانی شهرستان شهمیرزاد که سردسیر میباشد، معتدل و خشک است. گرچه بین منطقه مرطوب مازندران و خشک دشت کویر واقع و میبایستی معتدل و خوش آب و هوا باشد، ولی بواسطهٔ ارتفاع زیاد سلسلهٔ البرز در این قسمت رطوبت و بخار دریای خزر از آن عبور ننموده و بادهای خشک و هوای گرم سوزان کویر بدون مانع در هوای شهرستان تأثیر و آنرا به یک منطقهٔ خشک و گرم و بی آب آورده است. زمستان شهرستان سرد و تابستان زیاد گرم است. بارندگی در زمستان و اوایل بهار بندرت صورت میگیرد. آب قرای شهرستان در قسمت شهمیرزاد و مزارع از چشمه سارها و در قسمت های دیگر از قنوات تأمین و بطور کلی کم آبی در تمام نقاط شهرستان کاملاً هویداست. راه شوسهٔ دامغان تا حدود دشت کویر ادامه دارد راه شوسهٔ سمنان به دامغان تقریباً از وسط و راه آهن آن از نزدیک به انتهای آن عبور مینماید. رودخانهٔ با آب دائم در این شهرستان وجود ندارد و فقط خشکرودهای کوهستانی است که در موقع بارندگی سیل از آنها جاری و بدشت کویر منتهی میگردد. مهمترین آنها، رودخانهٔ گلرودبار است. این رودخانه چندین شعبه متعدد دارد: شعبه های ده صوفیان و شهمیرزاد و در حدود دربند سنگسر یکی شده و در حدود شمال درجزین شعبات دیگر به آن متصل سیلاب آن از باختر شهرستان گذشته بدشت کویر منتهی میگردد. قنوات مهم دربند: درجزین و چشمهٔ معروف گلرودبار مخصوص شهر سمنان در طول این رودخانه تقریباً زه آب آن محسوب میشود. بخش سنگسر از ۶ آبادی و ۶۳ مزرعه تشکیل و جمعیت آن در حدود ۲۴ هزار تن است. بخش مرکزی از ۲۳ آبادی و یکصد مزرعه تشکیل و جمعیت آن به اضافه نفوس شهر ۳۷ هزار تن است. بنابر آمار فوق، شهرستان سمنان از ۳۰ آبادی بزرگ و کوچک و ۱۶۳ مزرعهٔ آباد و بیش از یکصد مزرعهٔ خرابه تشکیل و جمعیت آن در حدود ۶۱ هزار تن است. محصول عمدهٔ شهرستان: غلات، پنبه، تنباکو و در قسمت بخش سنگسر لبنیات و محصولات دیگر دامی است و بطور کلی غلات آن کفاف سکنهٔ شهرستان را نمیدهد و از گرمسار و دامغان وارد میکنند. مهمترین صادرات شهرستان: پنبه، نخ، کتیرا، تنباکو، گردو و محصولات دامی است. صنایع دستی زنان بخش مرکزی بافتن کرباس و در بخش سنگسر پارچهٔ پشمی و چادرشب های ابریشمی و پلاس است که اضافه از مصرف داخلی ندارد. کارخانهٔ مهم سمنان کارخانهٔ شرکت سهامی نخ تابی است که در ۲۴ ساعت و سه نوبت ۱۲۰۰ کارگر دارد و محصول آن نخ تابیده است که بنقاط مختلفه کشور صادر میگردد. معادن و کانهای مختلف و متعددی در این شهرستان وجود دارد که مهمترین آنها عبارتند از نفت، آهن، گوگرد، سرب، مس، ذغال سنگ. شهر سمنان مرکز شهرستان و در ۲۲۴ هزارگزی تهران واقع است. هوای شهرستان خشک و سرد است. آب شهرستان از رودخانهٔ گلرود و در شمال شهر محلی معروف به پارا (آب پخش کن) به پنج نهر: ۱ - نهر جنبدان. ۲ -نهر ناسار.۳ -نهر کدیور. ۴ - نهر زاوقان. ۵ -نهر کوشمقان است. منشعب و آب آنها بشهر تقسیم میشود. هر یک از نهرهای پنجگانهٔ بالا دارای استخر بزرگی در نقاط مختلف شهر است که شبها آب در آن استخرها جمع شده و روزها بمصرف آبیاری میرسد. برای شهر سمنان خیابانهای جدیدی احداث گردیده که اغلب مشجر است. در این شهر در حدود ۶۰۰ باب دکاکین مختلف و مغازه وجود دارد که عمده در طول بازار سرپوشیده و قدیمی آن است. تکیهٔ ناسار و تکیهٔ پهنه از حیث بزرگی و زیبایی بنا در شهرهای دیگر کشور کم نظیر دارد. آثار باستانی شهر سمنان بشرح زیر است: ۱ -مسجد جمعه، تاریخ بنا مربوط بعهد سلاجقه است و ایوان بزرگ را شاهرخ در سنه ۸۸۰ هـ . ق. بنا نموده و سایر قسمتها مقدمتر است. ۲ -منارهٔ مسجد جمعه، بموجب کتیبه این مناره توسط امیر بختیاربن محمدیانی مناره دامغان بین سالهای ۴۴۶ -۴۱۷ هـ . ق. بنا نموده است. ۳ -مسجد سلطانی، تاریخ بنا عهد قارجایه محراب آن مورخ بسال ۱۲۴۲ و ایوان سمت قبله و حاشیه دور گنبد مورخ بسال ۱۲۴۳ هـ . ق. است. (از فرهنگ جغرافیائی ایران ج ۳). رجوع به جغرافیای سیاسی و طبیعی کیهان، نزهة القلوب و جغرافیای غرب ایران شود.