معنی سرمه‌دان

[ سُ مَ / مِ ] (اِ مرکب) ظرفی که <۵۳۰۶۴۰۰۹۰۱۱۳۶۲۴۰۱>... در آن سرمه را نگاه دارند. (آنندراج). کیسه ای کوچک که در آن سرمه ریزند. (فرهنگ فارسی معین): با سرمه دان زرین ماند خجسته راست کرده بجای سرمه بدان سرمه دان عبیر. منوچهری. وآن نی چو مار بی زبان سوراخها در استخوان هم استخوانش سرمه دان هم گوشت ز اعضا ریخته. خاقانی. در کیسه های جیب عروسان رود عبیر مانند سرمه دان که در او توتیا رود. نظام قاری. شکست رنگ بجای خمار گلها را که لاله آمد و یک سرمه دان شراب آورد. سلیم (از آنندراج). || بمجاز، ظرف کم. (آنندراج). || مجازاً، آلت زن. شرم زن. (فرهنگ فارسی معین): میل در سرمه دان نرفته هنوز بازیی باز کرد گنبد کوز.نظامی. - سرمه دان عاج؛ کنایه از اندام نهانی بود بمانند عاج در سپیدی. (آنندراج): تا شبی پای در دواجش برد میل در سرمه دان عاجش برد.سعدی.