معنی واژه سبع‌المثانی

[ سَ عُلْ مَ ] (اِخ) سورهٔ فاتحه است بدان جهت که هفت آیه است. یا هفت سورهٔ طوال از بقره تا توبه. (منتهی الارب). سورهٔ فاتحه بدان جهت که هفت آیه است. عبارت است از هفت سوره از فاتحه تا انفال. اسم قرآن است. (از اقرب الموارد). سورهٔ الحمد. (مهذب الاسماء). ام القرآن. فاتحةالکتاب : ایزدْش عطا داد به پیغمبر ازیراک اویست حقیقت یکی از سبع مثانیش. ناصرخسرو بعضی گفتند مراد سورهٔ فاتحه است برای آنش سبع المثانی خوانند که هفت آیت است و الفاظش مثنی و مکرر و گفته اند برای آن مثانی خوانند که در دو رکعت نماز قرائتش مثنی شود. گفته اند برای این سبع المثانی خوانده شد که یک نیمه ثناست و یک نیمه دعا و یک نیمه حق ربوبیت است و یک نیمه حق عبودیت. و گویند برای این که دو بار نازل شده یک بار بمکه و یک بار به مدینة. (تفسیر ابوالفتوح چ تهران ص ۲۴۹). احتمالات دیگری نیز داده شده. رجوع به تفسیر شود. بعضی دیگر از علماء گفتند مراد سبع مثانی این هفت سوره های دراز است. ابن عباس گفت برای آن مثانی خواندند که فرایض و احکام و حدود در او مثنی است. و بعضی گفته اند مراد سبع المثانی هفت معنی است که قرآن بر آن مشتمل است از امر و نهی و بشارت و انذار و مثل و قصص و تذکیر نعیم. (تفسیر ابوالفتوح ج ۳ چ تهران ص ۲۵۰).