معنی زاب اسفل

[ بِ اَ فَ ] (اِخ) نام دو رود است در عراق که هر دو را زاب اسفل خوانند. یکی رودی است که از جبال سلق واقع بین شهر زور و آذربایجان سرچشمه گیرد و از میان دقوقا و اربل عبور کند، فاصلهٔ مسیر این رود در این نقطه با زاب اعلی که آن نیز از مرز آذربایجان سرچشمه میگیرد دو تا سه روز راه است. سپس دنبالهٔ زاب اسفل امتداد یابد و نزدیک سن بدجله فروریزد. و کنار همین رود است مقتل عبیداللََّه بن زیادبن ابیه. و یزیدبن مفرغ در هجای وی چنین گوید: اقول لما أَتانی ثم مصرعه لابن الخبیثة و ابن الکودن النابی ماشُق جیب و لاناحتک نائحة و لابکتک جیاد عند اسلاب ان الذی عاش ختاراً بذمته و مات عبداً قتیل اللََّه بالزاب العبد للعبد لا أصل و لا ورق ألوت به ذات أظفار و أنیاب إن المنایا إذا حاولن طاغیةً و لجن من دون أَستار و أَبواب. (از معجم البلدان).[ بِ اَ فَ ] (اِخ) رود دیگریست در عراق بنام زاب اسفل که بین بغداد و واسط جریان دارد. و سابُس کنار این رود نزدیک به واسط قرار دارد. (از معجم البلدان ج ۴). ابن البلخی آرد: و از آثار او [ زوبن طهماسب ] آن است کی در عراق دو نهر آورد که آن را زابین خوانند و معنی زاب آن است که زوآب یعنی که زو آورده ست اما از بهر تخفیف را واو بیفکنده اند و بر این هر دو آب سه طسوج ساخت، یکی زاب اعلی گویند و دیگر زاب اوسط و سوم زاب اسفل ... (فارسنامهٔ ابن البلخی ص ۳۹ و رجوع به نفایس الفنون ص ۴۰۳ شود). صاحب قاموس الاعلام ترکی آرد: در ولایت سلیمانیه از دامنه های غربی و شرقی کوه آیران در حدود ایران سرچشمه گرفته و بطرف جنوب غربی جریان مییابد و پس از گذشتن از پلهای آلتون و قطع تقریباً ۲۰۰ کیلومتر در ۷۰ کیلومتر پائین تر از مصب زاب اعلی در حدود بغداد به دجله میریزد.