معنی دیالمة

[ دَ لِ مَ ] (اِخ) دیلمیان و رجوع به آل بویه شود. - دیالمهٔ اصفهان و همدان؛ شاخه ای از سلسلهٔ آل بویه از شعبهٔ دیالمهٔ ری که در اصفهان و همدان از حدود سال ۳۶۶ هـ .ق. غالباً بطور مستقل و گاه در هر یک از دو ولایت بطور جداگانه حکومت کرده اند. مؤسس واقعی این دولت رکن الدوله ابوعلی حسن دیلمی است. (۳۲۰ هـ .ق. / ۹۳۲ م.) و بعد از او پسرش مؤیدالدوله منصور دیلمی (۳۶۶ -۳۷۳ هـ .ق. / ۹۷۶ -۹۸۳ م.) (فقط اصفهان). و بعد از او برادرش فخرالدوله ابوالحسن علی دیلمی (۳۶۶ هـ .ق.) بضمیمهٔ اصفهان در ۳۷۳ هـ .ق. ۹۷۶ م.) ولایت او را ضمیمهٔ قلمرو خویش کرد. سپس بترتیب شمس الدوله ابوطاهر دیلمی. (همدان فقط) ۳۸۷ هـ .ق. / ۹۹۷ م. و سماءالدوله ابوالحسن دیلمی (حدود ۴۱۲ -۴۱۴ هـ .ق. / ۱۰۲۱ -۱۰۲۳ م.) (ابن کاکویه معزولش کرد) و مجدالدوله ابوطالب رستم (محمود غزنوی خلعش کرد) (۳۸۷ -۴۲۰ هـ .ق. / ۹۹۷ -۱۰۲۹ م.) در آنجا امارت داشته اند. رجوع به طبقات سلاطین اسلام تألیف لین پول و دائرة المعارف اسلامی و رجوع به تاریخ مفصل ایران تألیف اقبال آشتیانی ص ۱۶۴ به بعد شود. - دیالمهٔ بغداد یا عراق؛ شعبه ای از سلسلهٔ آل بویه که از حدود ۳۲۰ -۴۴۷ هـ .ق. / ۹۳۲ -۱۰۵۵ م. در بغداد فرمانروائی کرده اند و بعضی از امرای آنها بر اهواز و کرمان نیز استیلا داشته اند مؤسس امارت این شعبه از آل بویه معزالدولهٔ دیلمی بود و بعد از او بترتیب عزالدولهٔ دیلمی و عضدالدولهٔ دیلمی، صمصام الدولهٔ دیلمی، شرف الدولهٔ دیلمی، عماد الدولهٔ دیلمی، سلطان الدولهٔ دیلمی، مشرف الدولهٔ دیلمی، جلال الدولهٔ دیلمی، عمادالدولهٔ دیلمی و ملک رحیم در آنجا امارت کرده اند. بعضی از امرای این شعبه از آل بویه عنوان شاهنشاه داشته اند و غالب آنها بر خلیفه و دستگاه خلافت مستولی بوده اند. دولت این شعبه از آل بویه بدست سلاجقه منقرض گشت. رجوع به طبقات سلاطین اسلام لین پول و دائرة المعارف اسلامی شود. - دیالمهٔ ری؛ شعبه ای از سلسلهٔ آل بویه که از ۳۲۰ -۴۲۰ هـ .ق. بر ری و نواحی مجاور فرمانروایی کرده اند. مؤسس این سلسله رکن الدولهٔ دیلمی بود و بعد از او پسرش فخرالدولهٔدیلمی و زن او سیده خاتون در واقع به نیابت از جانب پسرش، مجدالدولهٔ دیلمی در آن ولایت حکومت کرده اند. دولت این شعبه از دیالمه در ری بدست غزنویان منقرض گشت و امارت شاخهٔ فرعی دیگری از آنها هم که در اصفهان و همدان بطور مستقل حکومت داشتند بدست بنی کاکویه برافتاد. رجوع به دیالمهٔ اصفهان و همدان و تاریخ مفصل ایران مرحوم اقبال آشتیانی ص ۱۶۴ به بعد شود. - دیالمهٔ فارس؛ شعبه ای از سلسلهٔ آل بویه که از (۳۲۰ تا حدود ۴۴۷ هـ .ق. / ۹۳۲ تا ۱۰۵۵ م.) در فارس فرمانروایی کرده اند و بعضی از امرای این شعبه بر بغداد و حوالی و برخی بر اهواز و کرمان نیز امارت و تسلط داشته اند. مؤسس امارت این شعبه از آل بویه عمادالدوله ابوالحسن علی دیلمی (۳۲۰ هـ .ق. / ۹۳۲ م.) بود که بعد از او بترتیب عضدالدوله ابوشجاع خسرودیلمی (۳۳۸ هـ .ق. / ۹۴۹ م.) و شرف الدوله ابوالفوارس شیر ذیل دیلمی. (۳۷۲ هـ .ق. / ۹۸۲ م.) صمصمام الدوله ابوکالیجار مرزبان دیلمی (۳۷۹ هـ .ق. / ۹۸۹ م.)، بهاءالدوله ابونصر فیروز دیلمی (۳۸۸ هـ .ق. / ۹۹۸ م.) و سلطان الدوله ابوشجاع دیلمی. (۴۰۳ هـ .ق. / ۱۰۲۱ م.). و عمادالدوله ابوکالیجار مرزبان دیلمی (۴۱۵ هـ .ق. / ۱۰۲۴ م.) و ابونصر خسرو فیروز (ملک رحیم). (۴۴۰ -۴۱۷ هـ .ق. / ۱۰۴۸ -۱۰۵۵ م.) در آن ولایت و حوزه های متعلق بدان حکومت کرده اند. دولت دیالمهٔ فارس بدست سلاحقه برافتاد. رجوع به طبقات سلاطین لین پول و تاریخ مفصل ایران تألیف عباس اقبال آشتیانی ص ۱۶۴ به بعد شود. - دیالمهٔ کرمان؛ شاخه ای از سلسلهٔ آل بویه از شعبهٔ دیالمهٔ بغداد که از سال (۴۰۳ -۴۴۸ هـ .ق. / ۱۰۲۱ -۱۰۵۶ م.) در کرمان مستقلاً فرمانروایی داشته اند این شاخه از دیالمه اخلاف بهاءالدولهٔ دیلمی (۳۸۸ هـ .ق. / ۹۹۸ م.) فرمانروای فارس و بغداد و اهواز بوده اند و از آنها سه تن در ولایت کرمان حکومت کرده اند که بترتیب عبارتند از: قوام الدوله ابوالفوارس دیلمی (۴۰۳ هـ .ق. / ۱۰۱۲ م.) و عمادالدولهٔ دیلمی (۴۱۹ هـ .ق -۱۰۲۸ م.) و فولادستون ابومنصور دیلمی. (۴۴۰ -۴۴۸ هـ .ق. / ۱۰۴۸ -۱۰۵۶ م.) و دولت آنها به دست سلاجقه برافتاد. ولایت کرمان از آغاز امارت مستقل قوام الدوله از (۳۲۴ -۴۰۳ هـ .ق.) در تحت حکم امرای دیالمهٔ فارس و دیالمهٔ بغداد بود. رجوع به طبقات سلاطین اسلام لین پول و دائرة المعارف فارسی و تاریخ ایران عباس اقبال آشتیانی ص ۱۶۴ به بعد شود.