معنی دره‌گز

[ دَرْ رَ گَ ] (اِخ) نام محلی از توابع بلخ است و آن غیر از دره گز خراسان است. (از یادداشت مرحوم دهخدا): امیر تنگدل شد که اسبان به دره گز بودند و حاجب بزرگ با لشکری بر سر آن. (تاریخ بیهقی چ ادیب ص ۵۷۹).[ دَرْ رَ گَ ] (اِخ) ده کوچکی است از دهستان منوجان بخش کهنوج شهرستان جیرفت. واقع در ۵۰هزارگزی جنوب کهنوج و ۶هزارگزی خاور راه مالرو کهنوج به میناب. مزرعهٔ بنه کوه جزء این ده است. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج ۸).[ دَرْ رَ گَ ] (اِخ) دره جزء ولایتی است در خراسان در شمال کوههای هزارمسجد در قسمتی مجاور سرحد ایران و روس، دارای ۱۹ قریه، مرکز محمدآباد در ۱۳۶۵ متر ارتفاع کنار رود درونگو واقع شده و تولد نادرشاه نزدیک این قریه بوده. (یادداشت مرحوم دهخدا). نام یکی از شهرستانهای استان نهم که نام قدیم آن معروف به محمدآباد است. این شهرستان تا سال ۱۳۲۸ هـ . ش. یکی از بخشهای تابعهٔ شهرستان قوچان بوده بواسطهٔ موقعیت و اهمیتی که دارد تبدیل به شهرستان گردیده است. حدود شهرستان دره گز عبارت است از: شمال به مرز ایران و شوروی -خاور به بخش سرخس از شهرستان مشهد -جنوب باختری شهرستان قوچان. آب و هوا، چون قسمت عمدهٔ شهرستان دره گز در داخل کوه هزارمسجد واقع است هوای آن سردسیر بخش حومه و قسمتی از آبادی ها که در جلگه واقعند هوای آنها نسبةً گرمسیر است. ارتفاعات: دو رشته ارتفاعات که از طرف خاور امتداد داشته در هرمحلی به اسامی مخصوص نامیده میشود. قلهٔ اصلی آن هزارمسجد و از شعب آن زرین کوه است. گردنهٔ معروف اللََّه اکبر در این کوه واقع است و راه شوسهٔ عمومی قوچان -دره گز از این گردنه عبور می نماید که در قسمت جنوبی ۴۴ پیچ دارد و دو رشته رودخانهٔ دائمی که از کوههای هزارمسجد جاری است که عبارتند از: رودخانهٔ زنگالو که سرچشمهٔ اصلی آن از کوه هزارمسجد و جریان آن از شمال باختری به طرف جنوب خاوری است. این رودخانه قسمتی از خاک شوروی را مشروب کرده و مجدداً داخل خاک ایران شده کلیهٔ قرائی که در مسیر آن قرار دارند مشروب می نماید. رودخانهٔ درونگر که از کوههای امامقلی و شمخال سرچشمه می گیرد قسمت عمدهٔ دهستان درونگر را مشروب میسازد بواسطهٔ اهمیتی که این رودخانه دارد اسم دهستان بنام این رودخانه معروف شده است. روی هم رفته منطقهٔ دره گز بواسطهٔ ریزش باران و برف زیاد دارای رودخانه های محلی زیاد است که فقط در بهار آب دارند. سازمان اداری: شهرستان دره گز از پنج بخش به نام حومه، نوخندان، چاپشلو، لطف آباد کلات تشکیل شده است و جز بخش چاپشلو چهار بخش دیگر در امتداد مرز ایران و شوروی واقعند جمع قرای آن ۲۰۰ و مجموع نفوس شهرستان در حدود ۵۸۷۹۰ تن است راه شوسهٔ آن تا لطف آباد امتداد دارد و اخیراً به نوخندان و درونگر نیز راهی احداث شده است. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج ۹).[ دَرْ رَ گَ ] (اِخ) شهر دره گز در شمال گردنه معروف اللََّه اکبر واقع و مختصات جغرافیائی آن بشرح زیراست: طول ۵۹ درجه و ۹ دقیقه عرض ۳۷ درجه و ۲۸ دقیقه -اختلاف ساعت با تهران ۲۵ دقیقه. آب و هوا- دره گز بواسطهٔ محصور بودن بین تپه های مجاور و کمی ارتفاع آن نسبت به سطح دریا نسبةً گرمسیر است. آب آن از رودخانه و چشمه و قنوات است. در حدود ۸۰۰۰ تن جمعیت دارد. شهر دره گز یکی از شهرهائی است که به اسلوب جدید بنا شده کلیه خیابانها و کوچه ها عمود و موازی هم میباشند بطوری که مطلعین محل اظهار میدارند در حدود ۱۷۰ سال قبل بنای این شهر گذاشته شده است. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج ۹).[ دَرْ رَ گَ ] (اِخ) بخش حومهٔ شهرستان، از یک دهستان به نام دهستان مرکزی تشکیل شده و دارای ۱۷ آبادی بزرگ و کوچک میباشد که مجموع نفوس آن در حدود ۳۸۷۱ تن است. آب مزروعی کلیهٔ قراء از ۲۲ رشته قنات و رودخانهٔ درونگر تأمین میشود به اغلب قرای بخش اتومبیل میتوان برد. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج ۹).[ دَرْ رَ گَ ] (اِخ) دهستان مرکزی شهرستان دره گز شامل ۱۷ آبادی. نفوس آن ۳۷۸۱ تن است. بزرگترین آبادی آن گل خندان دارای ۵۳۶ تن جمعیت است. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج ۹).