معنی دار

(اِ) مطلق درخت را گویند. (برهان): تن ما چو میوه ست و او میوه دار بچینند یکروز میوه ز دار.اسدی. و رجوع به دارگروه شود. || در ترکیبات زیر «دار» بعنوان مزید مؤخر اسم (پساوند) بکار رفته است: اربودار. امروددار. بندق دار. دیب دار. دیودار. سارخکدار. سارشکدار. سپیدار. سپیددار. سرخدار. || چوبیکه دزدان را از آن بحلق آویزند. (برهان): بزد بر در دژ دو دار بلند فروهشت از دار پیچان کمند.فردوسی. بدژخیم فرمود کاین را بکوی به دار اندر آویز و برتاب روی.فردوسی. سائلان را از تو سیم و زائران را از تو زر دوستان را از تو بخت و دشمنان را از تو دار. فرخی. دیگر روز فرمود دارها بزدند و بسیار از طوسیان را بر آنها کشیدند. (تاریخ بیهقی). شیرمردان دین در آخر کار نردبانی بساختند از دار.سنایی. گر کار من از عشقش با شحنه و دار افتد از شحنه نترسم من وز دار نیندیشم.خاقانی. ز آن حسین از دار تو منصور شد کز هزاران تخت بهتر دار تو.عطار. - بر دار زدن؛ بر دار کردن. بر دار کشیدن. حلق آویز کردن. بدار آوردن. بدار بستن. (آنندراج). رسم ولایت چنان است که چوبی خم نصب کنند و آدمی را رسن بحلق بسته بردار میکنند و بطوری که در هندوستان میکشند مرسوم نیست. (آنندراج): اینکه وحشی را زدی بردار کم لطفی نبود اولش بردار منت دار می بایست کرد. وحشی (آنندراج). بدین رغبت که من جان بر سر کار تو می بازم هوسناکان عشقت را همه بردار خواهم زد. شانی تکلو (آنندراج). - بر دار کردن؛ بر دار کشیدن. بدار زدن. بالای دار کردن. بدار کشیدن. صلب. (دهار) (تاج المصادر بیهقی) (ترجمان القرآن). تصلیب. (ترجمان القرآن): نپرسد نیندیشد از کارشان همانگه کند زنده بردارشان.فردوسی. فصلی خواهم نبشت در ابتدای این حال بر دار کردن این مرد و پس به شرح قصه شد. (تاریخ بیهقی). و آن روز و آن شب تدبیر بر دار کردن حسنک در پیش گرفتند. (تاریخ بیهقی). من گرفتارم بجرم عشق بردارم کنند تا بکوی دوست دشمن بیندم با داروگیر. امیر شاهی سبزواری (از آنندراج). - بر دار کشیدن؛ بر دار کردن. بدار زدن. بالای دار کردن : نگهم را کشیده از مژگان دور باش نگاه او بردار.هروی (از آنندراج). گردنی داریم از موی میان باریکتر سر نمی پیچم اگر بردار ما را میکشی. صائب (از آنندراج). خالص آن سوخته گر خونی پروانه بود شعله را شمع بگو بهر چه بردار کشید. (از آنندراج). || صلیب. (ناظم الاطباء): همی خواست دار مسیحا بروم بدان تا شود تازه آن مرز و بوم.فردوسی. || چوبی که بدان خانه پوشند. (برهان). || پایه و ستون : دوم، دانش از آسمان بلند، که برپای چون است بی دار و بند؟ ابوشکور بلخی. اندر هوا به امر وی استاده است بی دار و بند پایهٔ بحر و بر.ناصرخسرو. || داربست قالی بافی. || نام دارویی که فلفل دراز میگویند. (برهان). || به معنی دارو هم آمده است. (برهان). || عنوان فرمانروایان بزرگ در ایران کهن. (کریستن سن ایران در زمان ساسانیان ترجمه رشید یاسمی ص ۱۶۰).(ع اِ) به معنی خانه باشد. (برهان). ج، دور. دیار. ادور. ادورة. دوران. دیران. (المنجد): دار غم است و خانهٔ پرمحنت محنت ببارد از در و دیوارش.ناصرخسرو. این جهان گذرنده دار خلود نیست. (تاریخ بیهقی). || دیوان. اداره : عبدالغفار بدار استیفا رود و... (تاریخ بیهقی). || به معنی جهان نیز بکار میرود چنانکه گوییم: دار دنیا، دار آخرت، دار فنا، دار بقا: وقت آن است کزین دار فنا درگذریم کاروان رفته و ما بر سر راه سفریم.خاقانی. دنیا پلی است رهگذر دار آخرت اهل تمیز خانه نگیرند در پلی.سعدی. || شهر. قبیله. (المنجد): مرت بها دار بنی فلان؛ خاندان فلان بر او گذشتند.(نف مرخم) به معنی دارنده باشد، وقتی که با کلمه ای ترکیب شود. (برهان). مانند: آبدار. آبرودار. آبله دار. آزاردار. آهاردار. اجاره دار. استخوان دار. اسلحه دار. اسم و رسم دار. اصل دار. الاغ دار. انحصاردار. انگبین دار. اورنگ دار. باددار. باردار. بازدار. بالادار. بال دار. بته دار. بچه دار. برات دار. برگستواندار. بزم دار. بلم دار. بندار. بنکدار. بوته دار. بهادار. بهره دار. بیماردار. پادار. پاتوغ دار. پاطوغ دار. پاشنه دار. پدرمادردار. پرده دار. پرزدار. پستاندار. پشت دار. پشتکاردار. پنبه دار. پوست دار. پول دار. پهلودار. پهنادار. پیچ دار. پیشانی دار. پیش دار. پیغام دار. تابدار. تاجدار. تب دار. تبردار. تحصیلدار. تحویلدار. ترک دار. ترکش دار. ترگ دار. تریاک دار. تفنگ دار. تن دار. تودار. تیغ دار. تیماردار. جادار. جاندار. جرسدار. جگردار. جریحه دار. جنگ دار. جیب دار. چارپادار. چاروادار. چاکدار. چله دار. چوبدار. چیزدار. چین دار. حاشیه دار. حسب دار. حشم دار. حقدار. حکم دار. حلقه دار. حمل دار. حوصله دار. خاردار. خاصیت دار. خال دار. خایه دار. خبردار. خرطوم دار. خطدار. خنجردار. خماردار. خنده دار.خوابدار. (مخمل خوابدار). خیل دار. داغدار. دام دار. دامنه دار. دانه دار. دردار. درم دار. دسته دار. دشمن دار. دماغدار. دمدار. دندانه دار. دین دار. دیهیم دار. ذمه دار. رعشه دار. رکابدار. رنجوردار. روح دار. رودار. روزنه دار. روزینه دار. روغن دار. ریشدار. ریشه دار. زباندار. زخمدار. زردار. زره دار. زلف دار. زمین دار. زمینه دار. زنّاردار. زن دار. زنگله دار. زنگوله دار. زوردار. زهرآب دار. زهردار. زین دار. سالدار. سایه دار. سردار. سردمدار. سرمایه دار. سر و زبان دار. سلاح دار. سلیقه دار. سنان دار. سنبوسه دار. سهامدار. سهمدار. سواددار. سوسه دار. شاخدار. شتردار. شک دار. شکم دار. شمشیردار. شوهردار. صدادار. صومعه دار. ضرردار. ضلع دار. ضمان دار. طبردار. طلایه دار. طلیعه دار. طوقدار. ظاهردار. عائله دار. عرقدار. عزادار. عمل دار. عنبرین دار. عهده دار. عیب دار. غاشیه دار. غصه دار. غم و غصه دار. غیرت دار. فاصله دار. فاق دار. فرع دار. فنردار. قاطردار. قرحه دار. قرض دار. قردار. قلب دار. قوت دار. قوزدار. کاردار. کاسه دار. کاسه کوزه دار. کام دار. کرسی دار. کَرَم دار. کِرم دار. کره دار. کس و کاردار. کش دار. کلاهدار. کلنگ دار. کله دار. کلیددار. کماندار. کمردار. کنایه دار. کیسه دار. کیل دار. کین دار. کینه دار. کوکبه دار. گاراژدار. گازدار. گاودار. گرزدار. گره دار. گل دار. گله دار. گوسفنددار. گوشه دار. گوهردار. گهردار. گیسودار. لبه دار. لک دار. لکه دار. لقب دار. لنجه دار. لنگردار. مال دار. مایه تیله دار. مایه دار. مجره دار. مرتبه دار. مزه دار. مصیبت دار. معنی دار. مکتب دار. ملک دار. مودار. موج دار. مهردار. مهماندار. میداندار. میراث دار. میمنت دار. میوه دار. ناخوش دار. نازدار. نافه دار. ناکدار. نامدار. ناندار. نشاطدار. نشاندار. نشیب دار. نقابدار. نگاهدار. نگهدار. نم دار. نوردار. نوک دار. نیزه دار. نیش دار. نیم دار. واگیردار. وام دار. وسوسه دار. وصله دار. وفادار. همسایه دار. هوشدار. یتیم دار. یزک دار. یمن دار. || و به معنی نگهدارنده و محافظت کننده هم هست. (برهان). مانند آبدستان دار. آفتابه دار. آینه دار. اتاق دار. ارتیشدار. اسب دار. استاندار. اصول دار. اطاق دار. الاغ دار. (نگاهبان و تیمارگر الاغ). امانت دار. انباردار. ایاغ دار. باج دار. باژدار. باغدار. بانک دار. بخشدار. بنه دار. بیدقدار. بیرقدار. پاچالدار. پاسدار. پایدار. پرچم دار. ترازودار. تشت دار. جامه دار. جانب دار. جاندارجرسدار. جنگل دار. جلودار. جهاندار. چتردار. چراغ دار. حسابدار. حمله دار. خانه دار. خزانه دار. خوددار. خویشتن دار. داردار. دالان دار. درون دار. دریادار. دزدار. دژدار. دستک دار. دفتردار. دنیادار. دواب دار. دوستدار. دهدار. رازدار. راهدار. رخت دار. رستاق دار. رسول دار. روزه دار. زنده دار. زنهاردار. سپاهدار. سپهدار. سرایدار. سرحددار. سِرّدار. شب زنده دار. شراب دار. شربت دار. شماردار. شهردار. شیردار. صندوق دار. صوبه دار. طاعت دار. طرفدار. عقب دار. علمدار. عماری دار. عنان دار. فرماندار. قاطردار. قپاندار. قفل دار. کاروانسرادار. کتابدار. کجاوه دار. کفش دار. گنج دار. گنجینه دار. لولهنگ دار. لولهین دار. مردم دار. مرزدار. مشعل دار. مشعله دار. مملکت دار. میاندار. میسره دار. میمنه دار. ناصیه دار. ناودار. نیودار. یتاقدار. یوزدار. - گیرودار؛ داروگیر: همان زخم کوپال و باران تیر خروش یلان و ده و دار و گیر.فردوسی. این همه هیچ است چون می بگذرد تخت و بخت و امر و نهی و گیر و دار. سعدی.[ دارر ] (ع ص) شتر بسیارشیر. ج، درور. درر. درار. (اقرب الموارد).(اِخ) نام شهری در هندوستان. (برهان).(اِخ) نام بتی است. (منتهی الارب).