معنی خط نصف‌النهار

[ خَ طْ طِ نِ فُنْ نَ ] (اِخ) دایرهٔ موهومه ای است در زمین که از دو قطب می گذرد و خط استواء را در زاویه قائمه قطع می کند. (از ناظم الاطباء). در کشاف اصطلاحات الفنون آمده است: نزد ارباب هیئت، خطیست واصل بین دو نقطهٔ شمال و جنوب و سبب تسمیهٔ آن به این اسم آنست که در سطح دایرهٔ نصف النهار واقع است و بعبارت اخری، این خط فصل مشترک بین دو سطح افق و نصف النهار است. و گاه اطلاق میشود بر فصل مشترک بین سطح زمین و دایرهٔ نصف النهار است و آنرا خط زوال نیز می نامند، زیرا زوال به این خط شناخته میشود و معنی زوال مشهور است چنانچه از شرح تذکرهٔ عبدالعلی بیرجندی مستفاد می گردد و در شرح چغمینی می گوید: خط واصل بین دو نقطهٔ جنوب و شمال را خط نصف النهار گویند. و آن بخط زوال و خط جنوب و شمال نیز معروفست.