معنی واژه خرمشهر

[ خُ رْ رَ شَ ] (اِخ) شهرستان خرمشهر، یکی از شهرستان های استان ششم کشور بوده و حدود آن بشرح زیر است: از شمال به اراضی وسیع و شوره زاری که بین این شهرستان و شهرستان اهواز و دشت میشان واقع می باشد، از خاور بشهرستان بهبهان، از جنوب برودخانهٔ کارون و شهرستان آبادان و بخش بندر امام خمینی و خلیج فارس، از باختر بکشور عراق. مساحت شهرستان در حدود ۶۵۰۰ کیلومتر مربع است. این شهرستان تقریباً بین ۴۸ درجه و یک دقیقه تا پنجاه درجه و ۱۰ دقیقهٔ طول شرقی و عرض بین ۳۰ درجه و ۱۲ دقیقه تا ۳۱ درجه و ۷ دقیقهٔ شمالی واقع است. آب وهوا: هوای شهرستان خرمشهر گرمسیر مرطوب و مالاریائی است. حداکثر حرارت در مرداد ۱۳۲۶ هـ . ش. به ۵۸ درجه رسیده و حداقل حرارت در دیماه همان سال ۸ درجهٔ سانتی گراد بوده است. آب آشامیدنی قراء شهرستان از رودخانهٔ کارون و شطالعرب و رودهای جراحی و زهره و چاه تأمین می گردد ولی زراعت غلات دیمی است و از این رودخانه ها جهت زراعت استفاده نمیشود. ارتفاعات: این شهرستان بطور کلی دشت و شوره زار بوده و ارتفاع مهمی ندارد، فقط در جنوب خاوری شهرستان خرمشهر کوه میشان به ارتفاع ۲۵۰ متر دیده می شود. باد: در اکثر مدت سال باد از دو جهت در این شهرستان میوزد: یکی از سمت شمال که در تابستان هوا را معتدل و زمستان سرد نموده و دیگری باد جنوبی معروف به شلجی است که تابستان هوا را بسیار گرم و خفه کننده مینماید. رودخانه: مهمترینِ رودخانه های این شهرستان رودخانهٔ کارون است. این رودخانه در نزدیکی خرمشهر با رودهای دجله و فرات که در کشور عراق جریان دارند یکی شده و تشکیل شطالعرب را میدهد. دیگر رودهای کوچک جراحی و زهره میباشد که بترتیب در بخش های شادگان و هندیجان جریان دارد. سازمان اداری: شهرستان خرمشهر از چهار بخش مرکزی، شادگان، بندر معشور و هندیجان تشکیل شده و جمع قراء و قصبات آن ۲۳۸ و جمعیت شهرستان به اضافهٔ نفوس شهر خرمشهر تقریباً ۱۱۲هزار نفر است. زبان و مذهب: زبان مادری سکنهٔ اغلب قراء و قصبات عربی است و بفارسی نیز آشنا هستند. مذهب عمومی سکنهٔ شهرستان اسلام و شیعهٔ اثناعشری می باشد. محصولات: محصول عمدهٔ شهرستان، غلات و خرما و محصولات حیوانی از قبیل لبنیات و پوست و پشم و غیره است. صنایع دستی: در این شهرستان صنایع دستی مهمی ملاحظه نمیشود فقط در بعضی قراء و قصبات منحصر به عبا و حصیربافی است جهت جلد خرما و بوسیلهٔ زنان تهیه میشود. انتهای راه آهن سرتاسری ایران به خرمشهر منتهی میگردد. از خرمشهر بشهرهای اهواز و آبادان راه شوسه و اسفالت وجود دارد. از خرمشهر به بندر معشور، بهبهان و هندیجان و بطرف مرز عراق راه اتومبیل رو وجود دارد که در فصول غیربارانی میتوان رفت و آمد نمود. بخش مرکزی شهرستان خرمشهر از دهستانهایی بنام نهر یوسف و خین و بهمنشیر و خیران و رویس تشکیل شده و حدود آن بشرح زیر است: از شمال به شهرستان اهواز و اراضی بوته زار، از جنوب به رودخانهٔ کارون و شهرستان آبادان و از خاور برودخانهٔ کارون و از باختر بمرز کشور عراق. وضع طبیعی بخش مرکزی دشت و هوای آن گرمسیری است. آب مصرفی بخش از شطالعرب و رودخانهٔ کارون و بهمنشیر تأمین می گردد. تعداد قراء بخش ۳۵ و قراء مهم آن بقرار زیر است: کوت شیخ، ام جریدیه، نهر یوسف، مچری، دربند، خین، منیخ. ساکنین بخش از طوایف دریس، فرهانی، فیصلی، عریض، بغلانی، موطور و غیره هستند. (از فرهنگ جغرافیائی ایران ج ۶).[ خُ رْ رَ شَ ] (اِخ) مرکز شهرستان خرمشهر، یکی از بنادر مهم ایران و نام قدیمی آن بندر محمره بوده است. این بندر که مرکز انشعابات خطوط مواصلاتی دریایی است فاصلهٔ آن تا تهران ۱۰۵۵ و تا آبادان ۱۵ کیلومتر است. مختصات جغرافیایی: خرمشهر در ۴۸ درجه و ۱۱ دقیقهٔ طول شرقی و ۳۰ درجه و ۲۷ دقیقهٔ عرض شمالی واقع شده و ارتفاع آن نسبت بسطح دریا در حدود ۸ متر میباشد. این شهر بواسطهٔ موقعیت جغرافیایی خود و اینکه بندر تجارتی است قابل توجه است، بخصوص اینکه انتهای جنوبی راه آهن سرتاسری ایران بوده و با دریای آزاد ارتباط دارد، اهمیت این شهر روزبروز رو بتزاید است. خرمشهر مطابق صورت آمار که در سال ۱۳۲۷ هـ . ش. تعیین شده دارای ۲۱۷۰۰ نفر سکنه بوده و بواسطهٔ موقعیت خاص و نزدیک بودن به تصفیه خانهٔ نفت آبادان مرتب بر جمعیتش افزوده میگردد. هوای شهر گرمسیر و مرطوب است و آب آشامیدنی شهر بوسیلهٔ لوله کشی و تحت نظر شهرداری از رودخانهٔ کارون تأمین می گردد ولی چون تصفیه نمیگردد از لحاظ آشامیدن چندان مطبوع نیست و توأم با گل و لای میباشد. روشنایی شهر بوسیلهٔ مولد برق شرکت نفت و تحت نظر شهرداری است. از خیابانهای قابل اهمیت، خیابان های پهلوی، گمرک و بنزین خانه و کوت شیخ و کهنموئی و بایندر میباشد. ادارات دولتی شهرستان در این شهر قرار دارد و ادارهٔ گمرک آن قابل اهمیت است و در حدود ۱۵۰ باب مغازه و دکان، ۶ گاراژ و ۱۴ مسجد بزرگ و کوچک در آن یافت میشود که مهمترین آنها مسجد جامع میباشد، و نیز ۲ دبیرستان و ۶ دبستان دارد. بیمارستان معروف به خنیه که بوسیلهٔ آمریکائی ها در سال ۱۳۲۰ هـ . ش. تأسیس شده در این بندر دایر و مورد استفادهٔ عموم است. ایستگاه راه آهن در شمال باختری شهر واقع شده است. (از فرهنگ جغرافیائی ایران ج ۶).