معنی خرانق

[ خَ نِ ] (ع اِ) جِ خِرنِق، خرگوش بچهٔ جوان و بچهٔ خرگوش. (آنندراج) (منتهی الارب) (از تاج العروس). رجوع به خرنق در این لغت نامه شود.[ خَ نِ ] (اِخ) نام آبی بوده مر بنی عنبر را. (از معجم البلدان).[ خَ نِ ] (اِخ) نام قطعه زمین سختی است میان واجا. (از معجم البلدان).[ خَ نُ ] (اِخ) یکی از بخشهای یازده گانهٔ شهر یزد که در شمال این شهرستان واقع است با حدود و مشخصات بشرح زیر: حدود: شمال بخش خوربیابانک و بخش انارک شهرستان نائین، جنوب بخشهای بافق و حومهٔ یزد و اشکدز، خاور بخش بافق، باختر بخش اردکان و بخش حومهٔ نائین. وضع طبیعی: بطور کلی این بخش در جنوب خاوری کوهستانی بوده و در قسمت باختری آن کوههای منفرد قرار دارد که از طرف شمال بلوت جمال خان و زمینهای ریگزار منتهی میشود. مهمترین ارتفاعات آن در قسمت باختر کوه سفید است که قلهٔ آن ۱۵۰۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد و دیگر رشته ارتفاعات تارونه می باشد که در جنوب آن قرار دارد. آب زراعتی این بخش در قسمت های کوهستانی از چشمه و قنات و در قسمت های مسطح بیشتر از قنات تأمین میشود. هوای بخش نسبتاً معتدل بوده و محصول عمده آن غلات، پنبه و رناس می باشد و زیرهٔ سیاه نیز از صحاری آن بدست می آید. شغل اهالی کشاورزی و مختصری گله داری است و از صنایع دستی کرباس بافی می کنند. این بخش از ۱۸ آبادی بزرگ و کوچک تشکیل شده و دارای ۳۱۶۲ تن سکنهٔ فارسی زبان میباشد. بیشتر قرای آن بوسیلهٔ راههای فرعی بیکدیگر مربوط است و جادهٔ خراسان از راه طبس از این بخش میگذرد. معدن زغال سنگ در خرانق معروف و قبلاً از آن استخراج میشده، ولی اکنون استفاده ای از آن نمیشود. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج ۱۰).[ خَ نُ ] (اِخ) قصبهٔ مرکزی بخش خرانق شهرستان یزد می باشد که در ۶۸۰۰۰ هزارگزی شمال یزد واقع و خلاصهٔ تاریخچه و مشخصات آن بشرح زیر است: تاریخچهٔ خرانق قدیمی تر از شهر یزد و اسم آن در اصل خورنق بوده است و زرتشتیان در آن می زیسته اند. این قصبه، در جلگه قرار دارد و بیشتر منازل و ساختمان های قدیم آن در داخل یک قلعهٔ بزرگ ساخته شده است تا ساکنان بتوانند در مقابل متجاسرین مقاومت و پایداری نمایند. خرانق دارای ۶۲۰ تن سکنه میباشد و مختصات جغرافیایی آن: طول ۵۴ درجه و ۴۱ دقیقهٔ خاوری از نصف النهار گرینویچ و عرض ۳۲ درجه و ۲۰ دقیقه و ۳۰ ثانیهٔ شمالی و ارتفاع ۱۶۳۷ متر از سطح دریا و اختلاف ساعت آن با طهران ۱۱ دقیقه و ۴۸ ثانیه است، یعنی در وقتی که طهران ساعت ۱۲ می باشد، خرانق ساعت ۱۲ و ۱۱ دقیقه و ۴۸ ثانیه است. آب آن از چشمه و قنات و آب و هوای آن سرد و معتدل و محصول آن غلات و دارای ادارت دولتی است. از خرانق به شهرهای یزد و نائین راه ماشین رو وجود دارد. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج ۱۰).