معنی حج اکبر

[ حَ جْ جِ اَ بَ ] (ترکیب وصفی، اِ مرکب) عید اضحی. عید گوسفندکشان. (مهذب الاسماء). ظاهراً در نزد عوام چون عید اضحی با جمعه تصادف کند حج آن سال را حج اکبر گویند و ثواب این حج را بیشتر گمان برند. (کشاف اصطلاحات الفنون): وی زبان آفتاب احرار گیهان را بگوی دولتی کز حج اکبرأهل گیهان دیده اند. خاقانی. - امثال: دل بدست آور که حج اکبر است. (امثال و حکم ص ۸۱۹). ابوالفتوح رازی در تفسیر آورده است: یوم الحج الاکبر روز حج بزرگتر. خلاف کردند در او؛ مجاهد و عطا و طاووس گفتند روز عرفه بود و این روایت عکرمه است از عبداللََّه عباس و ابوالصهباء روایت کرد از امیرالمؤمنین علی(ع) که او گفت روز عرفه است، و نیز از عمر همین روایت کرده اند که روز عرفه است. سعیدبن المسیب و عبداللََّه بن الزبیر هم این گفتند. و این مذهب ابوحنیفه است، و روایت دیگر از رسول و امیرالمؤمنین(ع) و عبداللََّه عباس و سعید جبیر و عبداللََّه بن ابی اوفی و ابراهیم و مجاهد و شعبی و سدی و ابن زید و باقر و صادق(ع) که گفتند روز عید است، و آن را برای آن حج اکبر خواندند که مسلمانان و مشرکان آنروز جمع حاضر بودند و پس از آن مشرکان حج نکردند و یحیی بن الجزار گفت امیرالمؤمنین علی را دیدم روز عید بر شتر سفید نشسته بمصلی میرفت، مردی بیآمد و لجام شترش بگرفت و گفت: روز حج اکبر کدام است؟ گفت: اینروز که تو در اوئی دست بدار. عبداللََّه بن ابی اوفی را پرسیدند از روز حج اکبر، گفت: سبحان اللََّه روز عید باشد که در او خون ریزند و موی سر باز کنند و حرام در او حلال شود. و دلیل روشن تر آن است که اتفاق است که امیرالمؤمنین سورهٔ برائت بر مشرکان، روز عید خواند و خدای تعالی گفت: {/B«أَذََانٌ ۲-۲۹:۳/} ای اعلام {/B مِنَ اَللََّهِ وَ رَسُولِهِ إِلَی اَلنََّاسِ یَوْمَ اَلْحَجِّ اَلْأَکْبَرِ» ۳-۱۱۹:۳/}(قرآن ۹/۳) و این اعلام در روز عید بود. سفیان ثوری گفت: یوم الحج مراد به او ایام حج است نه یکروز چنانکه گویند یوم الجمل و یوم الصفین و یوم البعاث، مراد حین و ایام و زمان باشد و نیز خلاف کردند که چرا این روز را حج اکبر خواندند، حسن بصری گفت: برای آنکه مسلمانان و مشرکان در این روز حج کردند، و عبداللََّه نوفل بن حارث گفت: روز حجة الوداع بود که مسلمانان و مشرکان حاضر بودند، و عیدی بود جهودان و ترسایان را به آن سبب ایشان حاضر بودند و پیش از آن و پس از آن جمع نبودند. خلاف کردند در حج اکبر و حج اصغر، مجاهد گفت: اکبر حج قارن است و حج اصغر حج مفرد. زهری و شعبی و عطا گفتند: حج اکبر حج است و حج اصغر عمره است. عمره را برای آن حج اصغر خواندند که عملش ناقص است از حج اکبر. (تفسیر ابوالفتوح ص ۵۵۶).