معنی حجت کوهکمری

[ حُ جْ جَ تِ کَ مَ ] (اِخ) سیدمحمدبن سیدعلی بن سیدعلی نقی بن محمد حسین کوهکمری الاصل تبریزی المنشأ نجفی التحصیل قمی الاقامة. از مبرزین طراز اول عصر حاضر ما و از سادات دیه کوه کمر، از توابع تبریز و بصحت نسب و شرافت حسب در غایت شهرت، و معروف به حجت است. و نسب عالیش بسید محمد مصری ملقب به حجازی از اولاد علی الاصغربن الامام السجاد(ع) میرسد. وی حاوی فروع و اصول و جامع معقول و منقول و فقیه کامل و عالم عامل و عابد و زاهد و محدث ثقه و رجالی و دارای کمالات نفسانی و حائز مقامات معنوی است و در مضمار مسابقت گوی سبقت از اکابر وقت ربوده و حاوی قدح معلی و مرجع تقلید گروه انبوهی از شیعه و استاد الکل فی الکل میباشد و خلاصهٔ ادوار زندگانی آن نابغهٔ عصر را موافق آنچه بعد از درخواست این نگارنده مرقوم داشته اند زینت بخش اوراق مینماید؛ در بیست و نهم شعبان ۱۳۱۰ هـ . ق. (غشی) در تبریز متولد و بعد از تحصیل ادبیات و مقدمات لازمه دیرگاهی در همان بلده به حوزهٔ درس فقه و اصول و ریاضیات و معقول و طب قدیم و جدید حاضر و مقدار وافی از علوم جدید و متنوع را از اکابر علما و دانشمندان و فضلا فرا گرفت، و قسمت عمدهٔ تحصیلات فقهی و اصولی وی در خدمت والد معظم خود میباشد و بعد از تکمیل مقدمات و متون متداول به نجف اشرف مهاجرت فرمود، و در حوزهٔ درس سیدمحمد کاظم یزدی تفقه نمود، و رجال و حدیث را از سیدابوتراب خوانساری اخذ و نیز فقه و اصول و حدیث و رجال را نزد شریعت اصفهانی و شیخ علی قوچانی و شیخ علی گنابادی و میرزا حسین نایینی و سیدمحمد فیروزآبادی و شیخ ضیاءالدین عراقی و دیگر اکابر وقت تکمیل کرد تا آنکه در نجف مریض و حسب الاحضار والد معظم خود عازم تبریز شد و بعد از وفات آقای سیدمحمد کاظم یزدی و شریعت اصفهانی باز به نجف مراجعت کرد و سالها به حوزهٔ درس اساتید معظم حاضر شد و در خلال این احوال به تدریس و تصنیف اشتغال داشت تا آنکه از حضور حوزهٔ اکابر مستغنی و در مسجد شیخ مرتضی انصاری و مقبرهٔ میرزا محمد حسن شیرازی با کمال استقلال مشغول تدریس و مرجع استفاده جمعی وافر از افاضل اکابر بوده و اخیراً به یرقان و ورم کبد مبتلا و در نجف و کاظمین و بغداد بلوازم معالجه قیام تا آنکه تخفیف کلی حاصل کرد و باز به ایران مهاجرت فرمود، و از سال ۱۳۴۹ هـ . ق. در قم اقامت گزیده و بتدریس فقه و اصول استدلالی خارجی پرداخت تا آنکه آقای حاج شیخ عبدالکریم حائری که رئیس وقت بود در ۱۳۵۲ وفات، و حسب التنصیص آن عالم ربانی، صاحب ترجمه در انجام تمامی امور مذهبی و اقامهٔ حوزه علمیهٔ قم اهتمام تمام مبذول میدارند مشایخ روایت: آقای شیخ عبداللََّه مامقانی و شریعت اصفهانی و سیدحسن صدر و سیدابوتراب خوانساری و شیخ محمدباقر بیرجندی و والد معظم خود. مشایخ اجتهاد و درایت: شریعت اصفهانی و حاج میرزا حسین نایینی و سیدمحمد فیروزآبادی و آقا ضیاء عراقی و غیر ایشان از دیگر اکابر وقت که بسط اسامیشان بطول انجامد و شرح حال هریک از ایشان در موقع مناسب از این کتاب نگارش یافته است. <۵۳۰۶۴۰۰۶۰۱۸۷۳۱۰۱>... مصنفات: ۱- الاستصحاب. ۲- البیع. ۳- تنقیح المطالب المبهمة فی عمل الصور المجسمة. ۴- جامع الاحادیث و الاصول. که تمامی احادیث شیعه را که در این زمان دسترس فرقهٔ محقه تواند بود جامع، و بیان معانی و مقاصد و جمع مابین متناقضات آنها را مشتمل، و مطالب مهم رجالی و بیان حال اساتید اخبار را بطرزی بس عجیب محتوی است، و تمامی اهل علم را رهین منت خود فرموده است. ۵- حاشیة الکفایة. ۶- الصلاة. ۷- لوامع الانوار الغرویة فی مرسلات الآثار النبویة. ۸- مستدرک المستدرک فی استدراک مافات عن صاحب المستدرک. ۹- الوقف. که استدلالی و پر از جواهر و لآلی است و غیر اینها که در موضوعات متنوعه بسیار و حواشی و تعلیقاتی بر کتب حدیث و رجال دارد. عمّ صاحب ترجمه آقای سیدحسین آقاترک بعنوان کوهکمری معروف است، و پدر ایشان آقای سیدعلی آقا نیز از اکابر علمای تبریز و از تلامذهٔ حاج میرزا حبیب اللََّه رشتی و فاضل ایروانی و فاضل شرابیانی میباشد و پس از آنکه تحصیلات لازمه را در نجف بپایان رسانیده و عازم ایران میبود، مورد تجلیل فاضل شرابیانی بود چنانکه با جمعی از طلاب و اکابر علما از نجف تاکوفه مشایعتش کرد و در کوفه با جمعی بیشمار در نماز اقتدایش کردند، و این رویه بجز حاج میرزارضا آقا امام جمعهٔ تبریز دربارهٔ کسی معمول نبوده است. باری بعد از ورود به تبریز مشغول انجام همه گونه وظائف لازمهٔ دینیه بود تا در ۲۹ محرم ۱۳۶۰ هـ . ق. (غشس) عازم دارالخلود و جنازه اش به قم نقل و در معبر مابین دو صحن شریف حضرت معصومه دفن گردید. (الذریعة ۱: ۱۹۳ و ۴:۶۱) (ریحانة الادب). صاحب ترجمه در ۱۳۳۰ هـ . ش. در قم وفات یافت و در مقبره ای که خود در مدرسهٔ مخصوص خویش ساخته بود دفن گردید.