معنی واژه حافظ شربتی

[ فِ ظِ شَ بَ ] (اِخ) از مردم متعین خراسان است. او در خوش طبعی فرید زمان و یگانهٔ دوران بود. بسیار متواضع و مؤدب و نیکومشرب، در زمان سلطان ابوسعید به زیارت مکه رفت، و مدت بیست سال در آنجا مجاور شد. گویند روزی بابرمیرزا از جانب خیابان نشأه ناک می آمد و حافظ قرابه ای پرشراب داشت. اتفاقاً مولانازادهٔ ابهری که مفتی زمان بود و او نیز بقدر، کیفیتی در سر داشته چنانکه میرزا و حافظ هر دو بر این معنی حاضر شده اند. میرزا بحافظ فرموده که فرودآی و کاسه ای بدار، حافظ فرودآمده و کاسه از مولانازاده ابتدا کرد و این بیت «خواجه حافظ» را خواند: در دور پادشاه عطابخش جرم پوش حافظ قرابه کش شد و مفتی پیاله نوش. میرزا بحافظ تحسین و احسان و مروت بسیار کرد. و این معمی به اسم «اللََّه یار» از اوست: هرچند که جان و دل در هجر تو افکار است چون نیک نظر کردم حق بر طرف یار است. حق (یعنی اللََّه) در طرف «یار» قرار گیرد «اللََّه یار» شود. حافظ در علم موسیقی عَلَم بود، و نقشها و تصنیفهای او در میان مردم مشهور است. مولانا جنونی هروی، حافظ شربتی را هجو گفته و هجو او مشهور است. (ترجمهٔ مجالس النفائس ص ۱۹ و ۹۲ و ۱۹۴ و ۲۶۷).[ فِ ظِ شَ بَ ] (اِخ) پدر شیخ کمال تربتی شاعر معاصر میر ابوسعید است. میر علی شیر نوائی گوید: شیخ کمال به مکه شد و از مکه بازآمد و در تربت فوت شد و تربتش آنجاست. پدر مشارالیه حافظ نام داشته و طبابت می کرده، و شیخ دائم از غایت خوش طبعی قطعه های مطایبه آمیز برای او میگفته است، و این قطعه از آنجاست: تا که حافظ طبیب تربت شد کشته شد جملگی که و مه او موش در شربتش فتاد و بمرد مرگ موش است شربت به او. و نیز او راست: نزد حافظ سپاهیی آمد رخت بگشاد پیش او بنشست پس بحافظ بگفت از سر درد که سرم درد میکند پیوست حافظش داد شربتی بعلاج شربتش خورد و رخت را بربست. (ترجمهٔ مجالس النفائس ص ۳۳).