معنی واژه جهل مرکب

[ جَ لِ مُ رَکْ کَ ] (ترکیب وصفی، اِ مرکب) اعتقاد داشتن بر ماهیت چیزی بطوری که این اعتقاد خلاف ماهیت آن باشد. (غیاث اللغات) (آنندراج). جهل مرکب عبارت است از اعتقاد جازم غیرمطابق با واقع. جهل مرکب عبارت از اعتقاد جازم غیرمطابق است خواه مستند به شبهه باشد و خواه مستند به تقلید، پس ثبات را در جهل مرکب اعتباری نیست و سبب آنکه آنرا مرکب نامیده اند اینست که آدمی چیزی را برخلاف آنچه حقیقت اوست اعتقاد کند پس معلوم می شود که بر حقیقت آن شی ء پی نبرده و حقیقت امر برای اعتقادکننده مجهول مانده، این خود یک جهل سپس اعتقاد کند که اعتقاد او عین صوابست و این خود جهل دیگر، که با هم تشکیل و ترکیب یافته و بنام جهل مرکب معروف گردیده است. (کشاف اصطلاحات الفنون) (تعریفات): ز چشم بلبلان انداخت رخسارت گلستان را لبت نگذاشت در جهل مرکب آب حیوان را. ملا علی قمی (از آنندراج). آنکس که بداند و بداند که بداند اسب طرب خویش به افلاک رساند آنکس که نداند و بداند که نداند آن هم خرک لنگ بمنزل برساند آنکس که بداند و نداند که بداند بیدارْش نمائید که بس خفته نماند آنکس که نداند و نداند که نداند در جهل مرکب ابدالدهر بماند.؟