معنی جمل

[ جَ ] (ع مص) گرد آوردن. || گداختن پیه را. (منتهی الارب) (اقرب الموارد). || (اِ) شتر نر. (منتهی الارب). رجوع به جَمَل شود.[ جَ مَ ] (ع اِ) شتر نر و بندرت بر شتر ماده اطلاق شود، و گویند: شربت لبن جملی. یا شتر نر هفت ساله یا پنج ساله یا نه ساله یا شش ساله. ج، اجمال، جُمْل، جِمال، جمالة، جمالات، جمائل، اجامل. (منتهی الارب) (از اقرب الموارد). در کینه به وی مثل زنند و گویند: هو احقد من جمل. || خرمابن. || ماهیی است که طول آن سی ذراع است و آنرا جمل البحر گویند (منتهی الارب) و دارای خرطوم است. (اقرب الموارد). || طناب کشتی، و بهمین معنی است آیهٔ شریفهٔ: {/Bلاََ یَدْخُلُونَ اَلْجَنَّةَ حَتََّی یَلِجَ اَلْجَمَلُ فِی سَمِّ اَلْخِیََاطِ۱۴-۲۲۷:۴۰/} . (از اقرب الموارد). در مثل گویند: اتخذ اللیل جملاً؛ یعنی شب زنده داشت به رفتن یا عبادت کردن و مانند آن. (منتهی الارب). تمام شب را سیر کرد. (از اقرب الموارد). - مسک الجمل؛ نام گنجینهٔ ابوالحقیق یهودی است. (منتهی الارب).[ جُ ] (ع اِ) رسن سطبر کشتی. (منتهی الارب). رجوع به جُمَّل شود. || جِ جُمَل. (اقرب الموارد) (منتهی الارب). رجوع به جمل شود.[ جُ مَ ] (ع اِ) جِ جُمْلة. (منتهی الارب) (اقرب الموارد). رجوع به جملة شود. || گروه مردم. (منتهی الارب). || طناب کشتی. (اقرب الموارد). رسن سطبر کشتی. (منتهی الارب). || لغتی است در جُمَّل. (اقرب الموارد). رجوع به جُمَّل شود.[ جُ مُ ] (ع اِ) رسن سطبر کشتی. (منتهی الارب). رجوع به جُمَّل شود.[ جُ مْ مَ ] (ع اِ) رسن سطبر کشتی. (منتهی الارب) (اقرب الموارد). و در آن چهار لغت دیگر آمده: جُمَل و جُمْل و جُمُل و جَمَل و بهمهٔ این قرائت ها آیهٔ حتی یلج الجمل فی سم الخیاط خوانده شده است. || حساب جُمَّل. حساب ابجد، و گاه مخفف آید. (منتهی الارب).[ جَ مَ ] (اِخ) بئر جمل، در مدینه است. (منتهی الارب).[ جَ مَ ] (اِخ) (جنگ...) جنگی است که در ماه جمادی الاخری سال سی وشش هجری میان عایشه و اتباع وی با امیرالمؤمنین علی علیه السلام اتفاق افتاد و چون عایشه بر شتری بنام عسکر سوار بود این وقعه بنام وقعهٔ جمل خوانده شد. خلاصهٔ آن اینکه طلحه و زبیر نخست در مدینه با امیرالمؤمنین علی (ع) بیعت کردند ولی چیزی نگذشت که بیعت خود را شکستند و بسوی مکه رهسپار شدند و با عایشه زوجهٔ رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم ملاقات کردند و با همدستی یکدیگر مردم را بخون خواهی عثمان فراخواندند و با سپاهی در حدود سه هزار تن بسوی بصره حرکت کردند. از آنطرف چون علی علیه السلام از ماجرا آگاه گشت تجهیز قوا فرمود و آنگاه خود بمیان هر دو صف لشکر آمد و زبان بنصیحت عایشه و طلحه و زبیر گشاد و عایشه را بر بیرون آمدن از حریم حرم و طلحه و زبیر را بر شکستن بیعت ملامت فرمود و چون دید که صلح امکان پذیر نیست یکی از مسلمانان را با مصحف مجید در میان مخالفان فرستاد که آنان را بسوی حق دعوت نماید ولی او را بقتل رسانیدند و با این عمل آتش جنگ شعله ور شد. مردم بصره گرداگرد شتر عایشه برای حفظ و حراست آن می جنگیدند و خون گروه بسیاری ریخته شد و حضرت امیر محمدبن ابی بکر و مالک اشتر و جمعی دیگر را فرمود که آن شتر را پی کنند و آنان پس از حملات پی درپی خود را بشتر رساندند و مالک اشتر دو پای جمل را پی کرد. در کشف الغمه آمده که در این روز ۱۶۷۹۰ کس از لشکر عایشه بقتل رسیدند و از لشکر امیرالمؤمنین ۱۰۷۰ کس شهید شدند، و در تاریخ گزیده آمده که در آن جنگ هشتهزار یا هفده هزار کس کشته شدند ازجمله هزار نفر از پیروان علی علیه السلام بودند. طلحه و زبیر نیز کشته شدند و جنگ با پیروزی علی علیه السلام پایان پذیرفت. رجوع به حبیب السیر چ قدیم جزو ۴ از ج ۱ ص ۱۸۰، ۱۸۱ و دایرةالمعارف فرید وجدی ج ۳ و تاریخ گزیده و کشف الغمه و منتهی الآمال قمی شود.[ جَ مَ ] (اِخ) ابن سعد عشیره. پدر قبیله ایست از مذحج. (منتهی الارب).[ جَ مَ ] (اِخ) ابراهیم بن زین الدین نخجوانی دمشقی. از دانشمندان قرن یازدهم هجری است. وی در فقه و طب و علوم دیگر مهارت داشته و ریاست جمهور اطباء و نیابت محکمهٔ دمشق به وی رسیده است. میان او و قاضی محمدبن حسین بن عین الملک مشهور به قاق منافسات و معارضاتی بوده است. وی بسال ۱۰۵۸ هـ . ق. در دمشق درگذشت و در گورستان فرادیس بخاک سپرده شد. (اعیان الشعیه ج ۵ ص ۷۰۱ و نامهٔ دانشوران ج ۳ ص ۱۲۵ و ریحانة الادب ج ۱ ص ۲۸۰).[ جَ مَ ] (اِخ) حسین بن عبدالسلام شاعر، از محدثان است. وی روایتی از شافعی دارد. (ریحانة الادب).[ جَ مَ ] (اِخ) سلیمان بن عمربن منصور شافعی ازهری. از بزرگان عرفا و صوفیه است. وی در قاهره فقه و حدیث و اصول خلوتیه را فراگرفت و بتدریس تفسیر و فقه و حدیث پرداخت و بسال ۱۲۰۴ هـ . ق. در قاهره درگذشت. او راست: ۱ -الفتوحات الاحمدیة علی الهمزیة، در شرح قصیدهٔ همزیة بوصیری. ۲ -الفتوحات الالهیة بتوضیح تفسیر الجلالین بالدقایق الخفیة. ۳ -فتوحات الوهاب بتوضیح شرح منهج الطلاب، این هر سه کتاب در قاهره چاپ شده است. (از معجم المطبوعات ستون ۸۱۰) (از ریحانة الادب ج ۱ ص ۲۸۰).