معنی جبیل

[ جَ ] (ع ص، اِ) درخت خشک. || جماعت مردم. || جبیل الوجه؛ مرد زشت روی. (منتهی الارب).[ جُ بَ ] (ع اِ مصغر) مصغر جبل. (از معجم البلدان). کوه کوچک.[ جُ بَ ] (اِخ) نام کوهی است در السوق و همان کوه سلع است و برخی گفته اند کوه سلم است. (از معجم البلدان).[ جُ بَ ] (اِخ) کوهی است میان افاعنه و مسلح. و در آنجا بان روید. (منتهی الارب). و آن را جبل البان نیز گویند. (از معجم البلدان).[ جُ بَ ] (اِخ) نام آبی است متعلق به بنی زیدبن عبیدبن ثعلبه در یمامه. (از معجم البلدان).[ جُ بَ ] (اِخ) موضعی است بین مشلل از اعمال مدینه و بحر. (از معجم البلدان).[ جُ بَ ] (اِخ) کوهی است نزدیک فید. (منتهی الارب). کوه بزرگ و قرمزی است در شانزده میلی فید و بین کوفه و فید کوهی جز آن وجود ندارد. (از معجم البلدان).[ جُ بَ ] (اِخ) از نواحی نزدیک حمص است. (از معجم البلدان).[ جُ بَ ] (اِخ) شهری است از سواحل دمشق. (منتهی الارب). این شهر در اقلیم چهارم بطول شصت درجه و عرض سی درجه قرار دارد و شهری است مشهور که بفاصلهٔ هشت فرسخی بیروت واقع شده از فتوحات یزیدبن ابوسفیان است و تا ۵۹۶ هـ . ق. بدست مسلمین بود و در آن تاریخ مورد حملهٔ غربیها قرار گرفت و بتصرف آنان درآمد و پیوسته در تصرف آنان بود تا سال ۵۸۳ هـ . ق. که صلاح الدین یوسف بن ایوب آنجا را فتح کرد و طایفه ای از کردها را در آن محل سکونت داد تا آن را محافظت کنند. و تا سال ۵۹۳ بهمین وضع باقی بود و در آن تاریخ کردها آنجا را فروختند و از آنجا کوچ کردند و هم اکنون [ عصر یاقوت حموی ] در تصرف غربیها است. (از معجم البلدان). این قصبه و اسکله در ساحل سوریه و میان بیروت و طرابلس قرار دارد و بسیار قدیمی است و در تصرف فنیقیها بود و آن را بنام افایا مینامیدند. و عبرانیها جیبال و یونانیها بیبلوس میگفتند و فنیقیها در آنجا معابدی داشتند که در اساطیر قدیم شهرتی داشته اند. و در عصر خلافت عمر بدست یزیدبن ابی سفیان فتح شد و در جنگهای صلیبی بتصرف فرنگیها درآمد و بعدها صلاح الدین آنجا را از دست آنها درآورد و بسال ۶۸۹ بتوسط ملک اشرف صلاح الدین خلیل بن قلاوون حاکم مصر از تصرف صلیبیها خارج گردید و سپس بتصرف عثمانیها درآمد. این ناحیه سرزمین آباد و پیشرفته ای بود و علماء مشهوری از آنجا برخاسته بودند ولی در زمان صلیبیها رو به انحطاط رفت. یکی از شهرهای بزرگ و نامور فنیقیه عبارت بود از گوبل در شمال که یونانیان آن را بوبلس یا بیبلس نامیده اند و اکنون شهر کوچکی است بنام جبیل (جبله). (از فرهنگ ایران باستان ص ۱۳۵). و رجوع به قاموس کتاب مقدس و سفرنامهٔ ناصرخسرو ص ۱۸ شود.