معنی تویسرکان

[ سَ / سِ ] (اِخ) قصبه ای است در حوالی و جانب شمالی نهاوند... . (انجمن آرا) (آنندراج). یکی از بخشهای ولایت ثلاث قدیم (ملایر -نهاوند - تویسرکان) که اینک از شهرستانهای استان پنجم کشور است. وجه تسمیهٔ آن از دو کلمهٔ توی و سرکان ترکیب شده و نام دو قصبهٔ بزرگ قدیمی است. توی شهر فعلی و سرکان نام قصبه ای است در ۶ هزارگزی شمال توی. در حال حاضر قصبهٔ سرکان همان سرکان نامیده می شود ولی توی به تنهائی گفته نمیشود و کلمهٔ تویسرکان نام خاص شهر مرکز شهرستان است. شهرستان تویسرکان محدود است: از طرف شمال به کوه الوند، از شمال باختری به بخش اسدآباد شهرستان همدان، از خاور به شهرستان ملایر، از جنوب به شهرستان نهاوند، از باختر به بخش کنگاور شهرستان کرمانشاهان. شهرستان تویسرکان در دره های دامنهٔ جنوب باختری کوه الوند واقع است و شعبه های مختلف این کوه از هر سمت، شهرستان تویسرکان را فراگرفته است. کوههای خان گرمز، کمرزرد، کلیان و سیاه دره از ارتفاعات این شهرستان بشمار می آیند. رودخانه های مهم آن کرزان رود و خرم رود است. محصول عمدهٔ این شهرستان غلات و میوه و خشکبار و توتون و پنبه و پوست و پشم و چوب و صنایع دستی قالی و قالیچه است. این شهرستان از سه دهستان تشکیل یافته است: ۱ -کرزان رود با ۳۶ آبادی و ۴۱۰۰۰ تن سکنه. ۲ -خرم رود با ۳۹ آبادی و ۱۷۰۰۰ تن سکنه. ۳ -قلقل رود با ۴۰ آبادی و ۱۹۰۰۰ تن سکنه. شهر تویسرکان در یکی از دره های باختری و خوش آب و هوای کوه الوند واقع است و ۱۵۰۰۰ تن سکنه دارد. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج ۵).