معنی واژه تفاوت

[ تَ وُ / وِ / وَ ] (ع مص) از هم جدا و دور شدن دو چیز. و هو علی غیر القیاس لان المصدر من تفاعل بضم العین الا ما روی فی هذالحرف. (منتهی الارب) (ناظم الاطباء). به هر سه حرکات واو درست باشد مگر ضمه افصح است بمعنی دوری میان دو چیز و این خلاف قیاس مخصوص به همین لفظ است. (غیاث اللغات) (آنندراج). تباعد و اختلاف بین دو چیز، ضم واو بر قیاس است مکسور یا مفتوح خواندن نادر بود. و بمعنی تباین دو چیز در فضل بود و از این معنی است قول پروردگار: الذی خلق سبع سموات طباقاً ماتری فی خلق الرحمن من تفاوت فارجع البصر هل تری من فطور. (قرآن ۶۷ / ۳) (از اقرب الموارد). || عیب. قوله تعالی ماتری فی خلق الرحمن من تفاوت. (ایضاً) (منتهی الارب) (ناظم الاطباء). رجوع به مادهٔ قبل شود. || اختلاف و عدم موافقت و فرق و امتیاز و نقاضت و جدایی و دوری و مسافت و فاصله. (ناظم الاطباء). فرق. اختلاف : میان خواجهٔ تو و میان خواجهٔ من تفاوت است چنان چون میان زر و گمست. فرخی. اگر مادرش [ حسنک ] جزع نکرد و چنان سخن بگفت طاعنی نگوید که آن نتواند بود که میان مردان و زنان تفاوت بسیار است. (تاریخ بیهقی چ ادیب ص ۱۹۰). وگر گویی که در معنی نیند اضداد یکدیگر تفاوت از چه سان باشد میان صورت و اسماء. ناصرخسرو. در روی تو روی خویش بینند این است تفاوت نشانها.خاقانی. لشکر چون تفاوت هر دو طرف مشاهده کردند از خدمت الیسع دور و نفور شدند. (ترجمهٔ تاریخ یمینی چ ۱ تهران ص ۳۱۷). صلاح کار کجا و من خراب کجا ببین تفاوت ره از کجاست تا بکجا. حافظ. - امثال: تباین است ز شاخ نبات تا بوره تفاوت است زآب حیات تا غسلین. بدر جاجرمی (از امثال و حکم دهخدا ص ۵۴۹). نظیر: چه نسبت خاک را با عالم پاک... چراغ مرده کجا شمع آفتاب کجا... (امثال و حکم ایضاً ج ۱ ص ۳۳۰).