معنی تاج‌الاسلام

[ جُلْ اِ ] (اِخ) احمدبن عبدالعزیزبن مازه قزوینی در تعلیقات لباب الالباب ج ۱ ص ۳۳۴ نوشته اند: «برادر احمد تاج الاسلام احمدبن عبدالعزیز مازه (برهان الدین عبدالعزیز) که گورخان بعد از کشتن برادرش صدرشهید حسام الدین عمر، وی را مستشار و ناظر بر البتکین حاکم بخارا فرمود تا هر کاری که البتکین کند باشارت و رای تاج الاسلام باشد. (به نقل از چهار مقاله ترجمه پرفسور برون ص ۳۹). اما در چهار مقاله آمده: گورخان خطایی بدرسمرقند با سلطان عالم سنجربن ملکشاه مصاف کرد و لشکر اسلام را چنان چشم زخمی افتاد که نتوان گفت و ماوراء النهر او را مسلم شد بعد از کشتن امام مشرق حسام الدین اناراللََّه برهانه و وسع علیه رضوانه، پس گورخان بخارا را به اتمتگین داد پسر امیر بیابانی؟ برادر زادهٔ خوارزمشاه اتسز و در وقت بازگشتن او را به خواجه امام تاج الاسلام احمدبن عبدالعزیز سپرد که امام بخارا بود و پسر برهان، تا هر چه کند با اشارت او کند و بی امر او هیچ کاری نکند و هیچ حرکت بی حضور او نکند و گورخان بازگشت و به برسخان باز رفت و عدل او را اندازه ای نبود و نفاذ امر او را حدی نه و الحق حقیقت پادشاهی از این دو بیش نیست اتمتکین چون میدان تنها یافت دست به ظلم برد و از بخارا استخراج کردن گرفت بخاریان تنی چند به وفد سوی برسخان رفتند و تظلم کردند. گورخان چون بشنید نامه ای نوشت سوی اتمتکین بر طریق اهل اسلام «بسم اللََّه الرحمن الرحیم» اتمتکین بداند که میان ما اگرچه مسافت دور است رضا و سخط ما بدو نزدیک است. اتمتکین آن کند که احمد فرماید و احمد آن فرماید که محمد فرموده است والسلام...» (چهار مقاله قزوینی- معین چ ۲ ص ۳۷ و ۳۸). رجوع به احمدبن عبدالعزیز مازه در همین لغت نامه شود.[ جُلْ اِ ] (اِخ) (الامام...) الخدابادی البخاری از محدثین است و کتاب حدیثی بنام اربعین دارد که در حدیث چهارم دربارهٔ اسلام آوردن حضرت علی (ع) پیش از بلوغ احادیث و اشعاری نقل کرده است. صاحب حبیب السیر در ذیل اخبار و احادیثی که دلالت دارد بر سبق اسلام حیدر کرار نام وی را چنین یاد کرده است:... و خواجه محمد پارسا رحمه اللََّه در فصل الخطاب آورده که (قال الامام تاج الاسلام الخدابادی البخاری رحمةاللََّه علیه فی اربعینه فی الحدیث الرابع فی ذکر علی رضی اللََّه عنه والصحیح انه اسلم قبل البلوغ روی هذا البیت عن علی رضی اللََّه عنه قبل الاسلام). شعر: سبقتکم الی الاسلام طرّاً غلاماً ما بلغت اوان حلمی محمد النبی اخی و صهری و حمزة سید الشهداء عمی... (حبیب السیر چ خیام ج ۲ ص ۱۱).[ جُلْ اِ ] (اِخ) رجوع به سلیمان بن داود... شود.[ جُلْ اِ ] (اِخ) حسین نصربن احمد معروف به ابن خمیس موصلی شافعی. مناقب الابرار و محاسن الاخیار از اوست: جلال همایی در غزالی نامه ص ۵۲۱ در ذیل شاگردان امام محمد غزالی نام ویرا چنین آورد: ۵- تاج الاسلام ابن خمیس. ابوعبداللََّه حسین بن نصر موصلی متوفی ۵۲۲ هـ . ق. (یافعی و ابن خلکان).[ جُلْ اِ ] (اِخ) سمعانی مروزی عبدالکریم بن ابی بکر محمد. رجوع به ابوسعد عبدالکریم بن ابی بکر... شود.