معنی بیضاوی

[ بَ ] (ص نسبی) منسوب است به بیضا که شهری است از شهرهای فارس و جمعی کثیر از دانشمندان منسوب به این دیارند. (از انساب سمعانی). رجوع به بیضا شود.[ بَ ] (اِخ) ابوبکر محمدبن احمدبن عبداللََّه اسحاق مقری. یکی از قراء فارس متوفی بسال ۳۹۳ هـ . ق. است. (از معجم البلدان).[ بَ ] (اِخ) احمدبن محمدبن بهنور ابوبکر بیضاوی ملقب به بلبل صوفی از اصحاب ابوالازهربن حیان. وی در اصفهان از ابوعبداللََّه جرجانی و ابوبکربن مردویه حدیث شنید و به عراق و شام رفت و در شیراز به سال ۴۵۵ هـ . ق. درگذشت و جنازهٔ او را به بیضاء بردند. (از معجم البلدان).[ بَ ] (اِخ) بغدادی، حسین بن منصور بیضاوی معروف به حلاج. رجوع به حلاج حسین بن منصور شود.[ بَ ] (اِخ) علی بن الحسین بن عبداللََّه بن ابراهیم ابوالحسن الصوفی معروف به کردی بیضاوی. (از معجم البلدان).[ بَ ] (اِخ) قاضی ابوالحسن محمدبن القاضی ابوعبداللََّه محمدبن عبداللََّه بن احمدبن محمد بیضاوی. فقیه شافعی، داماد ابوالطیب طبری که مدتی قاضی کرخ در بغداد بوده است. وی در سال ۳۹۲ هـ . ق. متولد شد و به سال ۴۶۸ هـ . ق. وفات یافت. (از معجم البلدان).[ بَ ] (اِخ) قاضی ناصرالدین عبداللََّه بن امام الدین عمربن فخرالدین محمدبن صدرالدین علی الشافعی البیضاوی مکنی به ابوسعید. از مردم بیضای فارس و صاحب تفسیر معروف موسوم به انوارالتنزیل و اسرارالتأویل و مشهور به تفسیر بیضاوی است و پس از تفسیر کشاف هیچیک از تفاسیر مانند آن مورد توجه واقع نگشته است و نزدیک پنجاه حاشیه و تعلیقه بر آن نوشته اند. و دیگر کتابی در تاریخ بفارسی تصنیف کرده موسوم به نظام التواریخ از آغاز جهان تا غلبهٔ مغول بطور اختصار. دیگر از کتب او منهاج است در اصول و شرح آن و شرح مختصر ابن حاجب در اصول، شرح منتخب امام فخر رازی و شرح مطالع در منطق، ایضاح در اصول دین و غایةالقصوی در فقه و طوالع در کلام و شرح کافیهٔ ابن حاجب و شرح مصابیح بغوی و شرح فصول خواجه نصیرالدین طوسی و منتهی المنی فی شرح اسماءاللََّه الحسنی. بیضاوی در علوم معقول و منقول هر دو بارع بود و از معاصران اباقاخان و ارغون خان بوده است. گویند بیضاوی چون از منصب قضاء شیراز معزول گردید برای اعادهٔ آن منصب به تبریز رفت اما با آنکه مورد توجه اولیای دولت و علمای آنجا شد به مقصود خود نائل نگردید و بدانجا درگذشت و گفته اند منصب قضا بار دیگر به او داده شد اما او بنصیحت یکی از مشایخ صوفیه بنام محمد کتختائی از قبول آن امتناع ورزید. در تاریخ وفات او اختلاف عجیبی است بعضی در ۶۸۵ هـ . ق. و بعضی در ۶۹۱ هـ . ق. و روضات از کشکول شیخ بهایی و حبیب السیر از یافعی ۶۹۲ هـ . ق. را نیز روایت کرده اند و «ریو» در فهرست عربی از دو مأخذ دیگر سال ۷۱۶ هـ . ق. را نیز روایت و این قول را گویا اختیار نموده است و از حمداللََّه مستوفی نیز نقل میکند که بعد از سنهٔ ۷۱۰ هـ . ق. وفات نموده است. شیرازنامه (ص ۱۳۶) وفات او را در سنهٔ ۷۰۸ هـ . ق. نوشته است. مدفن وی در چرنداب تبریز می باشد. رجوع به روضات الجنات ص ۴۵۴، بغیةالوعاة سیوطی ص ۲۸۶، طبقات السبکی ج ۵ ص ۵۹، طبقات الاسدی ص ۶۵، مفتاح السعادة ج ۱ ص ۴۳۶، معجم المطبوعات العربیة ص ۶۱۶، ۶۱۸، تاریخ گزیده صص ۸ -۸۱۱ ، از سعدی تا جامی ص ۷۱، ۱۲۳، اعلام زرکلی ج ۱ ص ۱۶۰ و ج ۲ ص ۵۷۱ ، لباب الالباب ج ۱ ص ۳۷۷، شدالازار، فرهنگ ایران باستان ص ۲۰۲، قاموس الاعلام ترکی ج ۲ ، نامهٔ دانشوران ج ۴ ص ۱۲۵ و کشف الظنون، نزهةالقلوب ص ۱۲۳، مقالات الشعراء (حاشیه) ص ۲۴۵، شذرات الذهب ج ۵ ص ۳۹۲، ۳۹۳، و دائرةالمعارف اسلامی و نیز رجوع به ناصرالدین عبداللََّه... در این لغتنامه شود.[ بَ ] (اِخ) محمدبن علی بن الحسین ابوعبداللََّه السلمی بیضاوی. (معجم البلدان).[ بَ ] (اِخ) یوسف بن علی بن عبداللََّه بن یحیی بیضاوی مقری صوفی ملقب به ابویعقوب. (معجم البلدان).