معنی بیروت

[ بِ ] (اِخ) دهی از دهستان ربع شامات بخش ششتمد شهرستان سبزوار است و ۲۲۵ تن سکنه دارد. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج ۹).[ بَ ] (اِخ) شهری است معروف بر ساحل دریای شام و از اعمال دمشق است. فاصلهٔ میان آن تا صیدا سه فرسنگ است و بنا بگفتهٔ بطلمیوس طول بیروت ۶۵ درجه و ۴۵ دقیقه است و عرض آن ۳۳ درجه و ۲۰ دقیقه است. بیروت تا هنگامی که بتصرف مسلمانان بود به بهترین وجه بود. تا آنکه در شوال ۵۰۳ هـ .ق. پادشاه قدس آن را بتصرف خویش درآورد و در سال ۵۸۳ هـ .ق. صلاح الدین ایوبی آن را بازستاند و از این شهر بسیاری از اهل علم و دانش برخاسته اند. (از معجم البلدان). بیروت، بیروث ، بیروثای، بیروثه یا بروت ، یکی از شهرهای فینیقیها و از ادوار ماقبل تاریخ یعنی از ادوار کتیبه های تل العمارنة -چهارده قرن قبل از میلاد - دارای سابقهٔ تاریخی و مملکتی مستقل بوده است. در زمان دیادوشی بدست مصریان افتاد سپس آنتیوخوس سوم آن را مسترد داشت. این شهر توسط، دیودوتوس در سال ۱۴۰ ق. م. ویران گردید و توسط امپراطور اگست ترمیم شد و آن را یکی از مستعمرات رومی قرار داد. مدرسهٔ حقوق و ادبیات بیروت با مدارس آتن و اسکندریه و قیصریه رقابت میکرد و در آخر قرن چهارم بعد از میلاد یکی از مهمترین شهرهای فینیقیه و اسقف نشین بود. زلزله های سال ۳۴۹ و ۵۲۹ م. همراه با امواج دریا ویرانش کرد. درسال (۶۳۵ م. / ۱۴ هـ . ق.) ابوعبیده آن را تصرف نمود و با استیلای حکومت اسلامی دورهٔ جدیدی در آبادانی و عمران بیروت آغاز گردید. معاویه نخستین خلیفهٔ بنی امیه مهاجرنشینانی از ایران به آنجا منتقل نمود و آنجا را مرکز و پایگاه حملات دریائی خود قرار داد. در جنگهای صلیبی در ۲۷ آوریل ۱۱۱۰ م. / ۵۰۳ هـ . ق. بتصرف صلیبیان (بلدوین اول) درآمد. صلاح الدین ایوبی در ۱۱۹۹ م. آن را مسترد داشت اما مجدداً سقوطکرد و تا ۱۲۹۱ م. در تصرف صلیبیان بود. این شهر مدتی مورد نزاع میان مسلمانان و صلیبیان بود و سرانجام در دورهٔ ممالیک مصر بتصرف قطعی مسلمانان درآمد (۱۲۹۱ م./ ۶۹۰ هـ . ق.) عثمانیها آن را از ممالیک گرفتند (۱۵۱۶ م.) و در دوران حکومت ترکها امیرفخرالدین از خاندان معن و رئیس دروزها در آنجا حکومت میکرد (۱۵۹۵ - ۱۶۳۴ م. / ۹۸۰ -۱۰۴۳ هـ . ق.). گرچه حکومت عثمانیها موجب ویرانی این شهر گردید اما امیر فخرالدین در راه نهضت فرهنگی در این شهر کوششهای فراوان نمود. در دورهٔ مبارزات بشیر شهاب ثانی و استقلال طلبی ابراهیم پاشا سرانجام ناوگان متحد اتریش و انگلستان و عثمانی آن را بمباران کردند (۱۸۴۰ م.) و اهمیت تجارتی آن از بین رفت. در ۱۹۱۸ م. فرانسویان آن را از عثمانیها گرفتند و در ۱۹۱۹ م. آن را پایتخت لبنان بزرگ که بعداً جمهوری لبنان گردید قرار دادند و بیروت جدید در سال ۱۹۵۳ م. با ۲۵۰۰۰۰ تن جمعیت دو ثلث مسیحی و بقیه مسلمان (در حدود ۱۲۰ هزار تن)، در کنار دریای مدیترانه و بندر عمدهٔ لبنان و در دامنهٔ کوههای آن قرار دارد و دارای دانشگاههای امریکائی و فرانسوی و لبنانی و جراید و مجلات و چاپخانه ها و از مهمترین مراکز فرهنگی خاورمیانه است. فرودگاهش همرتبهٔ فرودگاههای بین المللی و حلقهٔ ارتباط بین شرق و غرب است. و نیز رجوع به حدود العالم، تاریخ علوم عقلی در تمدن اسلامی، سفرنامهٔ ناصرخسرو، تاریخ ایران باستان ج ۲ ص ۱۵۱۰ و ج ۳ ص ۲۳۷۱، دائرةالمعارف اسلامی، و قاموس کتاب مقدس، دائرةالمعارف بستانی، دائرةالمعارف فارسی، رحلهٔ ابن بطوطة، قاموس الاعلام ترکی شود.