معنی ابیورد

[ اَ وَ ] (اِخ) یاقوت گوید: ایرانیان در اخبار خویش آرند که کیکاوس زمینی را بخراسان به اقطاع باوردبن گودرز کرد و او شهری بدانجا بساخت که بنام بانی آن باورد منسوب شد. و بخراسان میان سرخس و نساء واقع است و آبی ناگوار و هوائی وبائی دارد و بیماری عرق (مراد عرق مدنی است) بدانجا بسیار باشد. و آنرا باورد نیز نامند و از این شهر است: ادیب ابوالمظفر محمدبن احمدبن محمدبن احمد الاموی المعاوی الشاعر و اصل او از قریهٔکوفن یکی از قراء ابیورد است و او در هر فن از علوم امام و عارف به نحو و لغت و نسب و اخبار است و در بلاغت و انشاء صاحب یدی طولی است و در همهٔ این دانشها او را کتاب است و شعر او سائر و مشهور است و وفات وی به بیستم ربیع الاول سال ۵۰۷ هـ . ق. بود. و ابوالفتح بستی راست در مدیح او: اذاما سقی اللََّه البلاد و اهلها فخصّ بسقیاها بلاد ابیورد فقد اخرجت شهماً خطیراً باسعد مبرّاً علی الاقران کالاسد الورد فتی قدسرت فی سر اخلاقه العلی کما قد سرت فی الورد رائحةالورد. و فتح ابیورد بدست عبداللََّه بن عامربن گریز به سال سی ویک از هجرت بود و بعضی گفته اند پیش از این سال احنف قیس این شهر را فتح کرده است. و نسبت بدان باوردی و ابیوردی است. و شاید همین شهری است که فعلاً محمدآباد گویند در مغرب مرو وقتی تابع خراسان بوده فعلاً جز بلاد روس است و در قرن ششم مقر اسقف شامی بوده است. بشمال شرقی ایران از بلاد ثغری ایران و روس میان سرخس و گوگ تپه و جنوب شرقی عشق آباد. یکی از سرچشمه های رود اترک نزدیک ابیورد است و ابوعلی فضیل بن عیاض و انوری ابیوردی شاعر و ابوالمظفر احمدبن محمد اموی بدین شهر منسوبند. رجوع به انساب سمعانی و حبط ۱ ص ۱۷۱، ۲۷۳، ۳۳۸، ۳۵۶، ۳۶۹، ۳۷۰، و حبط۲ ص ۱۱۳، ۱۳۷، ۱۸۲، ۱۹۲، ۲۲۱، ۲۲۹، ۲۳۰، ۲۴۳، ۲۴۴، ۲۴۶، ۲۴۷، ۲۴۹، ۲۷۸، ۲۸۰، ۲۸۲، ۲۸۳، ۲۸۴، ۳۰۴، ۳۱۸ و ترجمهٔ تاریخ یمینی ص ۱۳۰ و ۱۵۲ و ۲۲۰ و ۲۲۹ و ذیل جامع التواریخ ص ۲ و ۸۸ و مرآت البلدان ذیل ابیورد و تاریخ مغول تألیف عباس اقبال ص ۵۱ و ۴۶۷ و معجم البلدان شود.