معنی ابوالعباس

[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (ع اِ مرکب) شیر. اسد. (المزهر). || در تداول فارسی زبانان، شرم مرد. ایر: بخواهم کرد وصف سرخ کناس چو کرد اندر دلم ابلیس وسواس ترش روئی ابوالعباس نامی نشسته بر بساط آل عباس. سوزنی. || (اِخ) کنیت فیل اصحاب الفیل و نام آن محمود بود. (المرصع).[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) کاتب (؟).[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) بروزگار محمودبن سبکتکین قاضی بلخ بود. (تاریخ بیهقی).[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) بروزگار خلافت ابوجعفر منصور دوانیقی دو سال حکومت جرجان داشت. رجوع به ص ۳۴۲ حبیب السیر ج ۱ شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) یا ابوالعیاس. او از ابن المسیب و از او ابن ابی حباب روایت کند.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) او از ابراهیم و از وی ابوالاحوص روایت کند.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) آملی ظاهراً عالم هیوی و ریاضی یا فقیه معاصر یا قریب العصر با بیرونی. در آثار الباقیه ابوریحان نام او آورده است و کتابی دلائل القبله بدو منسوب است.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن ابی اصیبعه احمدبن ابی القاسم بن خلیفه. رجوع به ابن ابی اصیبعه موفق الدین... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن ابی حجله، احمدبن یحیی. رجوع به ابن ابی حجلة احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن البنّاء. احمدبن محمد. رجوع به ابن البناء شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن بندار. بردعی (؟). رجوع به تاریخ ابوعلی مسکویه ج ۳ ص ۱۰۱ چ گیب شود. و مرحوم کسروی آنر ابن ندار خوانده است.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن تیمیه. احمدبن عبدالحلیم. رجوع به ابن تیمیه... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن ثوابه. او را بیست ورقه شعر است. (ابن الندیم). رجوع به ابوالعباس احمدبن محمدبن ثوابه... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن جبود المروزی. رجوع به ابوالعباس مروزی شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن حاج. احمدبن محمدبن احمد ازدی اشبیلی نحوی. رجوع به ابن الحاج و رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن حجر مکی. احمدبن محمدبن علی بن حجر مکی. رجوع به ابن حجر شهاب الدین شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن الحطیئهٔ فاسی. صالح و کاتب مشهور. مولد او۴۷۸ هـ . ق. و وفات در ۵۶۰ هـ . ق. بود. قبر او بقرافهٔ مصر و مزار است.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن خاتون. احمدبن محمدبن علی بن محمدبن محمدبن خاتون عاملی. رجوع به ابن خاتون جمال الدین ابوالعباس احمدبن شمس الدین محمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن خلکان شمس الدین ابوالعباس احمدبن ابراهیم بن ابی بکربن خلکان بن ناوک البرمکی. رجوع به ابن خلکان... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن الرّشید. رجوع به مأمون ابوالعباس بن هارون، خلیفهٔ عباسی شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن رفاعی احمدبن علی بن احمد. رجوع به ابن رفاعی ابوالعباس... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن رومیة احمدبن محمد اشبیلی. رجوع به ابن رومیة ابوالعباس... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن سریج احمدبن عمربن سریج شیرازی. رجوع به ابن سریج ابوالعباس احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن سمّاک. رجوع به ابن سماک ابوالعباس محمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن شر شیر. عبداللََّه بن محمد الناشی الانباری، شاعر. رجوع به ابوالعباس ناشی... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن شریح، احمدبن عمر شافعی. او راست: کتاب ودایع.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن طولون. رجوع به ابن طولون امیر ابوالعباس شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن عاشر (حاج...). یکی از زهاد علماء اندلس است و در شهر سلا بساحل اقیانوس اطلس اقامت داشت. و سلطان ابوعنان مرینی را در حق او اعتقادی نیکو و ارادتی تمام بود و گویند سلطان چند کرت بدیدار او شد و وی سلطان را رخصت حضور نداد و بی حصول مراد بازگشت. وفات او بشهر سلا به سال ۷۶۵ هـ . ق. و گور او بدانجا زیارتگاه است.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن عالمهٔ دمشقی.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن العریف احمدبن محمدبن موسی بن عطاءاللََّه. رجوع به احمدبن محمدبن موسی... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن عطاء احمدبن محمدبن سهل بن عطاء الآدمی. یکی از شیوخ صوفیه و مشاهیر زهاد. گویند او به شبانروزی بیش از دو ساعت نخفتی. و هر بیست وچهار ساعت یکبار ختم قرآن کردی. و نیز ختمی آغازید به قصد فهم و استنباط که چهارده سال بکشید و هنوز بیش از نیم آن بر جای بود که درگذشت در ذیقعدهٔ سال ۳۰۹ هـ . ق. رجوع به صفةالصفوة ج ۲ ص ۲۵۱ چ دکن شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن عطار. دنیسری. احمدبن محمدبن علی.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن عقده. احمدبن محمدبن سعید همدانی. رجوع به ابن عقده احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن الفرات الکاتب. به عربی شعر نیز میگفته و ابن الندیم گوید: شاعری مقل است.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن فرح احمد. رجوع به ابن فرح شهاب الدین... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن فضل اللََّه، احمدبن یحیی. رجوع به ابن فضل اللََّه شهاب الدین ابوالعباس احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن فلیته احمدبن محمد. رجوع به ابن فلیته ابوالعباس احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن فهد احمدبن محمد... رجوع به ابن فهد جمال الدین ابوالعباس احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن القاص احمدبن ابی احمد طبری. رجوع به ابن القاص ابوالعباس احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن القاضی، احمدبن محمدبن احمدبن علی. رجوع به ابن القاضی ابوالعباس احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن المجدی. رجوع به المجدی... در این لغت نامه شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن المشطوب احمدبن الامیر یوسف. رجوع به ابن المشطوب ابوالعباس احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن معتز. عبداللََّه شاعر. رجوع به ابن المعتز ابوالعباس عبداللََّه... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن مضاء اللخمی قاضی الجماعه. رجوع به ابن مضاء ابوالعباس احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن المنجم. رجوع به تاریخالحکماء قفطی چ لیپزیک ص ۱۱۴ شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن منیر اسکندری. احمدبن محمدبن منصور. رجوع به ابن منیر قاضی ناصرالدین احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن ندار. رجوع به ابوالعباس بن بندار... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن النقیب احمدبن لؤلؤ. رجوع به ابن النقیب احمد... در این لغت نامه شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن واصل. رجوع به ابن واصل ابوالعباس... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن ولاّد. احمدبن محمد. رجوع به ابن ولاد ابوالعباس احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابن یحیی بن الحسین حنفی. او از ابوالحسن العلوی و از او ابوبکر الخطیب البغدادی روایت کند.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ابوالعبر الهاشمی. محمدبن احمد حامض. رجوع به ابوالعبر الهاشمی... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) اتاکم بأمراللََّه از احفاد المسترشد باللََّه. رجوع به اتاکم بأمراللََّه شود. و رجوع به ص ۸۵ حبیب السیر ج ۲ شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن ابراهیم بن محمد الفرجی الفرائضی. رجوع به فرجی ابوالعباس احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن ابراهیم بن نحاس. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن ابراهیم سروحی حنفی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن ابراهیم الضبی. کافی الاوحدالوزیر. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن ابراهیم الواسطی. رجوع به احمد.. شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن ابی احمد طبری شافعی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن ابی احمد معروف به ابن قاص الطبری رجوع به ابن قاص ابوالعباس احمد.... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن ابی بکر ثانی. ملقب به فضل. سیزدهمین از ملوک بنی حفص در تونس. از ۷۵۰ تا ۷۵۱ هـ . ق.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن ابی بکربن محمد. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن ابی السرح کاتب. رجوع به ابن ابی السرح شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن ابی القاسم عبدالغنی. رجوع به قطری... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن ابی نصر خصیب بن عبدالحمید جرجانی. یکی از اکابر رجال عصر خویش و وزیر المستنصر باللََّه عباسی بود و پس از مستنصر وزارت مستعین داشت و در آخر مستعین ویرا عزل و بجزیرهٔ اقریطش نفی کرد. گویند با آنکه بصفات سخا و شجاعت و حکمت اتصاف داشت وقتی سواره در مضیقی، سائلی راه بر وی گرفته و الحاح از حد درگذرانید و وزیر را مهمی عاجل مشغول میداشت و از لجاج سائل بغضب شد و نوک پائی بسینهٔ وی زد و شاعری معاصر بسابقهٔ عدواتی این قطعه نظم کرده و بخلیفه فرستاد آن قطعه اشتهار یافت: قل للخلیفة یابن عمّ محمد اشکل وزیرک انه رکال قد نال من اعراضنا بلسانه و لرجله عندالصدور مجال. و وفات احمد به سال ۲۶۵هـ . ق. بود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن ادریس بن عبدالرحمن صنهاجی قرافی. فقیه مالکی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن اسحاق التمیمی. رجوع به احمدبن اسحاق... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن اسحاق التمیمی. رجوع به احمدبن اسحاق... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن اسعد طبیب. رجوع به احمد... و رجوع به ابن العالمه در این لغت نامه شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن اسماعیل کورانی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن امیةبن امیه. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن بختیاربن علی واسطی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن جعفربن لبان مقری. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن حسین. رجوع به ابن قنفوذ... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن حسین بن قاضی الجیل. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن حسین بن ابی عوف. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن حسین بن الخباز. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن الخصیب الجرجانی وزیر المستنصرباللََّه. رجوع به ابوالعباس احمدبن ابی نصر... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن خلف بن احمد سجستانی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن خلیل صالحی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن رجب. رجوع به ابن المجدی... در این لغت نامه شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن رشیق اندلسی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن سرخسی طبیب. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن سعدبن محمد عسکری. یکی از علمای نحو. وفات او به سال ۷۵۰هـ . ق. بوده است.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن سعیدبن شاهین بصری. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن سلیمان زبیری. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن طولون. صاحب دیار مصر و شام و ثغور. رجوع به ابن طولون امیر ابوالعباس شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن عبدالجلیل تدمری. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن عبدالرحمن بن نخیل حمیری شنتمری. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن عبدالسلام کواری. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن عبدالسیّد اربلی. رجوع به ابوالعباس کواری... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن عبدالعزیزبن هشام فهری شنتمری، نحوی شاعر. او از شاگردان ابوعلی بن زرقاله است و تا ۵۵۳ هـ . ق. میزیسته است. او راست: چندین ارجوزه در نحو و قرائت و جز آن. و رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن عبدالعزیزبن هشام فهری شنتمری، نحوی شاعر. او از شاگردان ابوعلی بن زرقاله است و تا ۵۵۳ هـ . ق. میزیسته است. او راست: چندین ارجوزه در نحو و قرائت و جز آن. و رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن عبدالکریم بن سالم بن خلال حمصی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن عبداللََّه محب الدین طبری.رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن عبدالمؤمن قیسی شریشی. رجوع به احمد... و رجوع به شریشی... و رجوع به ابوالعباس شریشی... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن عبیداللََّه بن احمدبن الخصیب. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن عبیداللََّه بن محمّدبن عماد الثقفی الکاتب. رجوع به ابن عماد ثقفی. و رجوع به احمدبن عبیداللََّه بن محمّد بن عمّار... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن عبیداللََّه اصفهانی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن عبیداللََّه حمارالعزیز. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن عثمان بن بنّاء ازدی. رجوع به ابن البنّاء ابوالعباس... و نامهٔ دانشوران ج ۲ ص ۱۵ شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن علی بن ابی بکر عبدری. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن علی بن احمدبن یحیی خضراوی. متوفی به سال ۵۵۵ هـ . ق. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن علی بن تمات. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن علی بن معقل حمصی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن علی بن موسی بن ارفع. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن علی اندلسی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن علی قاسانی معروف به لُوه. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن علی قرشی بونی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن علی قسطلانی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن علی قلقشندی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن عماد اقفهسی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن عمار. مهدوی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن عمران صاغانی مقری. از مردم چاغان قریه ای بمرو. او از ابوبکر طرسوسی روایت کند.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن عمربن ابراهیم قرطبی. وفات ۶۵۶هـ . ق. او راست: مختصر صحیح بخاری و شرح آن مختصر. رجوع به ص ۳۱۷ حبیب السیر ج ۱ و رجوع به کشف الظنون ص ۳۷۲ و ۳۷۴ چ مصر شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن عمربن شریح. قاضی شافعیه به بغداد. رجوع به ص ۳۰۰ حبیب السیر ج ۱ شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن عمر انصاری قرطبی. رجوع به ابوالعباس احمدبن عمربن ابراهیم ... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن عمر زیلعی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن عمر قرطبی. رجوع به ابوالعباس احمدبن عمربن ابراهیم... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن غمار مهدوی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن فرج اشبیلی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن قاضی جمال الدین ابوعمرو عثمان قیسی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن کشاشب بن علی. فقیه شافعی دزماری. او راست: کتاب الفروق. وفات ۶۴۳ هـ . ق.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن مبارک بن نوفل ادیب نحوی. متوفی ۶۶۳ هـ . ق. و رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن متوکل علی اللََّه، معتمد علی اللََّه عباسی. رجوع به معتمد علی اللََّه احمدبن متوکل علی اللََّه شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمد. رجوع به احمد.. شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمد. رجوع به مهلبی احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمد آمدی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمدبن ابی الاصبغ. رجوع به ابن ابی الأصبغ ابوالعباس احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمد الابی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمدبن ابی بکر. ملقب به المستنصر. شانزدهمین از سلاطین بنی حفص. (۷۷۲ - ۷۹۶ هـ . ق.).[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمدبن احمد فقیه جرجانی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمدبن احمدبن طاهر. رجوع به ابوالعباس سبتی احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمدبن احمد مریسی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمدبن بشربن سعد مرثدی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمدبن ثوابه. وی معاصر وهب بن ابراهیم بن طازاد بود و وفاتش ۲۷۷هـ . ق. است. او راست: رسائل مجموع و رساله ای در کتابت و خط. (از ابن الندیم). رجوع به بنی ثوابه شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمدبن زکریا. یکی از پیشروان طریقت صوفیه. رجوع به نامهٔ دانشوران ج ۲ ص ۴۲۱ شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمدبن سلیمان. رجوع به ابن سلیمان ابوالعباس احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمدبن عبدالرحمن سعد یا سعید الابیوردی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمدبن عبدالرحمن شریف حسینی حلبی مصری. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمدبن عبدالکریم بن سهل. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمدبن عثمان. رجوع به ابن البنّاء ابوالعباس... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمدبن العطار. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمدبن علی الهائم. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمدبن عمر الحنفی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمدبن عمر ناطفی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمدبن عیسی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمدبن مروان سرخسی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمدبن مسروق الطوسی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمدبن مفرج بنائی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمدبن یعقوب بن القاص. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمد اشبیلی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمد اصبحی عتابی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمد بصراوی معروف به ابن الامام.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمد تلمسانی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمد جرجانی شافعی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمد حمیری. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمد خطیب قسطلانی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمد خیاط. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمد دنیسری بن عطار شاعر. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمد سرخسی الطبیب. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمد شمنی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمد شهاب حصکفی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمد عتابی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمد غنیمی انصاری. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمد قسطلانی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمد قلیوبی. رجوع به احمد.... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمد قیسی حناوی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمد کاتبی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمد مرسی لغوی. وفات در حدود سال ۴۶۰ هـ . ق.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمدبن صالح منصوری. رجوع به منصوری... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمدبن عبدالکریم بن سهل کاتب.او راست: کتاب الخراج. وفات او به سال ۲۷۰ هـ . ق. بود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمدبن مروان الحکیم السرخسی. رجوع به احمدبن الطیب... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمد حلبی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمد شقانی. رجوع به ابوالعباس شقانی... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمد شمنی. محشی مغنی اللبیب. مقیم مصر. وفات او به سال ۸۷۲ هـ . ق.بود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمد مقری اندلسی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمد منصوری. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمد موصلی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمد ناطفی حلبی.. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن محمد یشکری. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن مسعود قرطبی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن مسعود قونوی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن مظفر رازی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن معد الاقلیشی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن معدبن عیسی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن المستنصر. امیرکبیر پسر بزرگ مستنصر خلیفهٔ عباسی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن مقتدی باللََّه. ملقب به المستظهر باللََّه. رجوع به المستظهر باللََّه... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن موسی موصلی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن موسی بن یونس موصلی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن الموفق. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن نصر صفاهانی. رجوع به ص ۲۳۰ حبیب السیر ج ۱ شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن ولاد نحوی. رجوع به ابن اولاد ابوالعباس احمد... و رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن هارون الرشید. رجوع به احمد سبتی... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن هبةاللََّه بن علاء. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن یحیی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن یحیی بن ابی حجله تلمسانی. رجوع به احمد... و رجوع به ابن ابی حجله... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن یحیی شیبانی معروف به ثعلب کوفی. رجوع به ثعلب و رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن یحیی شیرازی. یکی از بزرگان طریقت تصوّف است، معاصر آل بویه. او صحبت جنید و رویم و سهل بن عبداللََّه دریافت. و خود شیخ ابوعبداللََّه بن خفیف بود و عبداللََّه خفیف در کتاب خویش شرح حال او آورده است. رجوع به نامهٔ دانشوران ج ۴ ص ۴۲۰ شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن احمدبن یوسف تیفاشی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن یوسف حریثی مدنی زبیدی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن یوسف حریثی مدنی زبیدی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن یوسف بن لکماد. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن یوسف کراشی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمدبن یونس حنفی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمد ازدی معروف بقصار. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمد برسام حموی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمد بونی قرشی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمد تقی الدین. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمد تیفاشی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمد تیفاشی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمد سامری شامی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمد فضل. سیزدهمین از امرای بنی حفص تونس (۷۵۰ -۷۵۱ هـ . ق).[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمد قادر. بیست وپنجمین از خلفای عباسی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمد مستظهر. بیست وهشتمین خلیفهٔ عباسی. از سال ۴۸۷ تا ۵۱۲ هـ . ق. رجوع به مستظهر شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمد مستعین. دوازدهمین خلیفهٔ عباسی از سال ۲۴۸ تا ۲۵۱ هـ . ق. رجوع به مستعین... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمد مستنصر. نوزدهمین و بیست وچهارمین از سلاطین بنی مرین مراکش. از سال ۷۷۶ تا ۷۸۶ هـ . ق. و باز از سال ۷۸۹ تا ۷۹۶ هـ . ق. رجوع به مستنصر... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمد مستنصر. شانزدهمین از امرای بنی حفص تونس از سال ۷۷۲ تا ۷۹۶ هـ . ق.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمد معتضد. شانزدهمین خلیفهٔ عباسی از سال ۲۷۹ تا ۲۸۹هـ . ق. رجوع به معتضد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمد معتمد. پانزدهمین خلیفهٔ عباسی از سال ۲۵۶ تا ۲۷۹ هـ . ق. رجوع به معتمد... شود.[ اَ بُ ل عَ ب ب ] (اِخ) احمد المنصور. ابن محمد الشیخ پنجمین از شرفای حسینی مراکش. از سال ۹۸۶ تا ۱۰۱۲هـ . ق.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احمد ناصر. سی و چهارمین از خلفای عباسی. از سال ۵۷۵ تا ۶۲۲ هـ . ق. رجوع به ناصر... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) احول. او دیوان امرؤالقیس بن حجر را گرد کرده است. (ابن الندیم).[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ارزیزی. یکی از مشایخ تصوف در اواخر مائه چهارم. شیخ الاسلام عبداللََّه انصاری صحبت وی دریافته است و ترجمهٔ او را در کتاب خود آورده است. رجوع به نامهٔ دانشوران ج ۲ ص ۳۹۸ شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) اسفراینی. فضل بن احمد. او در اول کاتب فایق و سپس بخدمت ناصرالدین سبکتکین پیوست و بروزگار سلطنت محمود وزارت یافت و صاحب جامع التواریخ گوید: اگر چه فضل بن احمد از حلیهٔ فضل و ادب و تبحر در لغت عرب عاری بود امّا در ضبط امور مملکت و سرانجام مهام سپاهی و رعیت ید بیضا مینمود و او را حق سبحانه و تعالی پسری ارزانی داشت، حجاج نام و آن مولود عاقبت محمود بکسب فضائل نفسانی پرداخته سرآمد افاضل روزگار و اشعار عربی در غایت فصاحت و بلاغت در سلک نظم کشید و همچنین دختر فضل بن احمد در علم حدیث مهارت تمام پیدا کرد چنانکه بعض محدّثان از وی روایت کردند و چون مدت ده سال از وزارت ابوالعباس درگذشت (باسعایتهای علی خویشاوند) اختر طالعش از اوج شرف بحضیض وبال انتقال یافت. گویند او را غلامی از ترکستان بیاوردند و سلطان وصف آن غلام بشنید و او منکر وجود چنین غلامی شد و سلطان ناآگاهان بخانهٔ وزیر رفت و غلام بدید و عربدهٔ ترکانه آغاز کرد و بضبط اموال او فرمان کرد و وزارت باحمدبن حسن میمندی داد. و خود بجانب هندوستان متوجه گشت و در غیبت وی بعض از امرای بدسگال او را در زندان آنقدر شکنجه کردند تا در زیر شکنجه در ۴۰۴ هـ . ق. درگذشت. و ثعالبی در یتیمه آنجا که فضائل اسفرائن را میشمارد میگوید: ابوالعباس فضل بن احمد که محمود سبکتکین را در کنف تربیت خویش شایستهٔ سریر سلطنت ساخت از اسفراین باشد. و در دیوان منسوب به منوچهری قصیدهٔ سینیّه در مدح ابوالعباس اسفراینی آمده است و از جملهٔ ابیات آن است: هزاردستان این مدحت منوچهری کند روایت در مدح خواجه بوالعباس بزرگ بار خدائی که ایزد متعال یگانه کرد بتوفیقش از جمیع الناس همه بکردن خیر است مر ورا همت همه بدادن مال است مر ورا وسواس هزار بار ز عنبر شهی تر است بخلق هزار بار ز آهن قویتر است بباس چو عدل او باشد آن جایگه نباشد جور چو امن او باشد آن جایگاه نیست هراس خدای عزوجل از تنش بگرداناد مکاره دو جهان و وساوس خناس. رجوع به دستورالوزراء خوندمیر و شرح یمینی چ قاهره ص ۱۵۶ تا ۱۶۵. و تاریخ گزیدهٔ ص ۸۴ و آثارالوزراء سیف الدین عقیلی و حبیب السیر ج ۱ ص ۳۳۰ و ۳۳۱ و ۳۳۵ و تاریخ بیهقی چ ادیب ص ۷، ۱۴۰، ۱۹۵، ۲۴۵، ۵۱۲ شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) اسماعیل بن عبداللََّه بن محمدبن میکال. یکی از آل میکال. وی رئیس نیشابور بود و ابن دُرید مقصورهٔ خویش به نام او کرد و به سال ۳۹۲ هـ . ق. درگذشت.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) اصمّ سِنانی. رجوع به اصمّ... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) اعلم واسطی. از روات حدیث است.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) اعمی. رجوع به ابوالعباس سائب بن فرخ... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) باوردی نیشابوری. او در مائهٔ چهارم میزیست. و صحبت شبلی و شیخ ابوبکر طمستانی را دریافت. رجوع بنامهٔ دانشوران ج ۲ ص ۴۲۰ شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) بدرالدوله شمس الملوک (امیر...). رجوع به شمس الملوک... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) بردعی. احمدبن محمّدبن هارون. از عرفای مائهٔ چهارم. وی درک صحبت ابوبکر طاهری و ابومحمّد مرتعش کرده است. رجوع به نامهٔ دانشوران ج ۲ ص ۴۲۱ شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) بصری. رجوع به ابن ابی رجا ابوالعباس... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) بیروتی شافعی. ملقب بشهاب الدین. وی نزهة الحساب احمدبن هائم را شرح و خاتمه ای بر آن افزوده است.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) تاش. الحاجب او از ممالیک ابوجعفر عتبی بود و ابوجعفر عتبی بقولی پدر ابوالحسین عتبی و ببعض اقوال یکی از اقربای اوست و آنگاه که امیر شیخ حسین وزارت امیررضی نوح بن منصور یافت ابوالعباس تاش را منصب امیر حاجبی بزرگ دادند و در تاریخ یمینی برخی از احوال او آمده است و ابوریحان بیرونی در کتاب الآثارالباقیهٔ خود آنجا که جدولی کرده است لقبهای دادهٔ خلفا را بپادشاهان و امراء، گوید: ابوالعباس تاش الحاجب... حسام الدوله. (ص ۱۳۴). و رجوع به ابوالعباس حسام الدوله تاش... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) تبّانی حنفی (امام...). جد امام بوصادق تبّانی و رئیس دودهٔ تبانیان است و به بغداد میزیست بروزگار هارون الرشید عباسی و تلمیذ ابویوسف یعقوب بن ایوب از اصحاب ابی حنیفه بود. رجوع به آل تبّان. و رجوع به تاریخ بیهقی چ ادیب ص ۱۹۴ و ۱۹۵ و ۲۰۸ شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) تقی الدین احمدبن محمّد شمنی. قسطنطینی. مولد او اسکندریه و منشأ او قاهره است و بدان شهر علم آموخت و در بیشتر علوم وقت صاحب مهارت شد و مرجع اهل علم گشت و منصب خطابت و مشیخت تربت قایتبای بدو مفوض گشت. جلال الدین سیوطی از شاگردان شمنی است. و وی را در مدح استاد قصائدیست. او راست: شرح مغنی اللبیب و شرح شفا و شرح مختصرالوقایه و جز آن. وفات وی ۸۷۲ هـ . ق. بوده است.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ثعلب نحوی. احمدبن یحیی بن زیدبن سیار. رجوع به ثعلب... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) جراب الدوله ریح. احمدبن محمدبن علوجهٔ سیستانی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) جرجانی. احمدبن محمد جرجانی شافعی. رجوع به احمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) جعفربن احمد مروزی. رجوع به جعفر... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) جعفربن محمد مستغفری. رجوع به ابوالعباس مستغفری و رجوع به جعفربن محمّد مستغفری شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) حاجب. رجوع به ترجمهٔ تاریخ یمینی چ طهران ص ۲۶۱ شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) حاکم بأمراللََّه احمد. دومین خلیفهٔ عباسی به مصر. رجوع به حاکم بامراللََّه... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) حاکم بأمراللََّه احمدبن المستکفی پنجمین خلیفهٔ عباسی مصر. رجوع به حاکم بامراللََّه... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) حروری. در حبیب السیر چ طهران (ج ۱ ص ۴۰۴) این نام بصورت مضبوط فوق آمده است و او را مؤلف صفة الادیب و دیوان العرب میخواند و این سهوالقلم ظاهراً از کاتب است. چه نسبت ابوالعباس کواری است نه حروری و کتاب نیز یکی است موسوم به صفوةالأدب و دیوان العرب. رجوع به ابوالعباس کواری احمدبن عبدالسلام شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) حسام الدوله تاش. او از دست امیر نوح سامانی، امیر خراسان بود. رجوع به ص ۳۲۷ و ۳۵۰ حبیب السیر ج ۱ شود. و رجوع به ابوالعباس تاش شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) حماد. از روات حدیث است. و از ابی رجاء عطاردی و از او شیبان بن فروخ ایلی روایت کند.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) حریطی. محدّث است.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) خضر پیامبر را گویند کنیت ابوالعبّاس دارد. رجوع به قاموس و دیگر امّهات شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) خضراوی. احمدبن علی بن احمد نحوی لغوی. وی از مردم باجه بود و بیشتر بلاد اندلس را در طلب علم بپیمود و در جزیرةالخضراء اقامت گزید و چندی در اوکش قضا راند و به سال ۵۰۰ یا ۵۴۵ هـ . ق. درگذشت. (روضات الجنات از بغیه).[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) خضربن ثروان بن احمد ثعلبی. از علمای نحو است و مولد او سال ۵۴۴ هـ . ق. بوده است. رجوع به خضر... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) خضربن نصربن عقیل بن نصر اربلی. یکی از فقهای شافعیه است.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) دمنهوری (شیخ...). در نفحات جامی ترجمهٔ وی آمده و نیز شیخ شهاب الدین سهروردی در مؤلفات خویش از وی نام برده است. وی یکی از بزرگان اهل طریقت معاصر اخشید و بمائهٔ سیم، بدمنهور صاحب زاویه بوده است. پاره ای کرامات به وی نسبت کرده اند. رجوع به نفحات الأنس و نامهٔ دانشوران ج ۲ ص ۴۲۳ شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) دمیری. محمدبن مرزبان. رجوع به محمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) دینوری. احمدبن محمّد. یکی از مشایخ صوفیه و مولد وی در اواخر مائهٔ سیم هجری بدینور است. او درک صحبت عبداللََّه خراز و ابومحمد حریری و ابن عطار و رویم کرده و سلسلهٔ خویش بیوسف بن حسین می پیوندد. او از دینور به بغداد شد و سپس بنیشابور بازگشت و به موعظت و ارشاد پرداخت و بعد از آن به ترمد رفت و خواجه محمدبن حامد از تلامیذ شیخ ابوبکر وراق که بترمد دستگیری اهل طلب میکرد با مریدان باستقبال وی از شهر بیرون شد و بوسه بر رکاب وی داد. ابوالعباس بعد از مدتی اقامت در ترمد بسمرقند ارتحال کرد و در آن شهر به سال ۳۴۰ هـ . ق. داعی حق را لبّیک گفت و هم بدانجا مدفون گردید. رجوع به نامهٔ دانشوران ج ۴ ص ۶۱ شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) دینوری. یکی از امرای مأمون خلیفهٔ عباسی است. رجوع به ج ۱ حبیب السیر ص ۲۸۸ شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) الراضی باللََّه محمدبن المقتدر. رجوع به راضی باللََّه... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) رکن الدوله. رجوع به رکن الدوله... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) سائب بن فروخ مکی آذربایجانی شاعر. معروف به ابی العباس اعمی. وی تابعی و از مشاهیر شعرای عرب بشمار است و بروزگار امویان در مکه اقامت داشت و قصائد غرا در مدح خلفای وقت دارد و مناظرات و نوادر وی با ابوالطفیل مشهور است. وفات او به سال ۱۰۰ هـ . ق. بود. و رجوع به سائب... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) سبتی، احمدبن محمدبن طاهر الحسینی العلوی آخرین از اشراف سبته. او معاصر لسان الدین بن خطیب است و میان آن دو دوستی و مکاتباتی است و از ذریهٔ ابی طاهر است که از صقلیه خروج کرد و این خاندان را در سبته وجاهتی بود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) سبتی، احمدبن هارون الرشیدبن المهدی بن المنصور العباسی. او یکی از زهاد روزگار خویش بود و دنیا راترک گفت و ولایت خویش رها کرد. و او را از آنرو سبتی گفتندی که بروزهای شنبه بکار شدی و از مزد آن دیگر روزهای هفته نفقه کردی و بعبادت پرداختی. وفات وی به سال ۱۸۴ هـ . ق. بود و گور وی به بغداد است.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) سرّاج. رجوع به محمدبن اسحاق بن ابراهیم حافظ شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) سرخسی. رجوع به احمدبن محمدبن مروان بن طیب سرخسی شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) سفّاح. عبداللََّه بن محمدبن علی بن عبداللََّه بن عبّاس. خلیفهٔ عباسی. رجوع به عبداللََّه... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) سمّان. وی قاضی ری بود.او راست: کتاب تفسیر.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) سهروردی، احمد. از مشایخ مائهٔ چهارم است وی از مردم سهرورد و مجاور مکه بود. و با سیروانی و سرکی و ابواسامه صحبت داشت رجوع به نامهٔ دانشوران ج ۲ ص ۴۲۱ شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) سهل بن سعد. صحابی است.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) سیّاری. یکی از بزرگان اهل طریقت صاحب ابی بکر واسطی و مؤسس سلسلهٔ سیّاریه. پیروان او در مرو و نسا بسیار بوده اند. و شیخ فریدالدین عطار در تذکرة الاؤلیاء گوید: ابوالعباس سیاری رحمةاللََّه علیه از ائمهٔ وقت بود. عالم بعلوم شرایع و عارف بحقایق و معارف و بسی شیخ را دیده بود و ادب یافته و اظرف قوم بود و اوّل کسی که در مرو سخن از حقایق گفت او بود و فقیه و محدّث و مرید ابوبکر واسطی بود و ابتداء حال او چنان بود که از خاندان علم و ریاست بود و در مرو هیچکس را در جاه و قبول بر اهل بیت او تقدم نبود و از پدر میراث بسیار یافته جمله را در راه خدا صرف کرد و دو تار موی پیغمبر علیه السلام داشت، آنرا باز گرفت حق تعالی ببرکت آن او را توبه داد و با ابوبکر واسطی افتاد و بدرجه ای رسید که امام صنفی شد از متصوفه که ایشانرا سیاریان گویند. نقل است که روزی بدکان بقال شد تا جوز خرد سیم بداد صاحب دکان شاگرد را گفت جوز بهترین گزین شیخ گفت هرکه را فروشی همین وصیت کنی یا نه گفت نه لیکن از بهر علم تو میگویم گفت من فضل علم خویش بتفاوت میان دو جوز بندهم و ترک جوز گرفت. نقل است که وقتی او را بجبر منسوب کردند از آن جهت رنج بسیار کشید تا عاقبت حق تعالی آن بر او سهل گردانید. و گفت تاریکی طمع مانع نور مشاهده است. و گفت ایمان بنده هرگز راست بنایستد تا صبر کند بر ذل، همچنانکه صبر کند بر عز. و گفت هرکه نگاه دارد دل خویش را با خدای تعالی بصدق خدای تعالی حکمت را روان گرداند بر زبان او. و گفت سخن نگفت از حق مگر کسی که محجوب بود از او. از او پرسیدند که معرفت چیست؟ گفت بیرون آمدن از معارف. پرسیدند که از حق تعالی چه خواهی، گفت هرچه دهد، که گدا را هرچه دهی جایگیر آید. پرسیدند که مرید به چه ریاضت کند گفت بصبر کردن بر امرهای شرع و از مناهی بازایستادن و صحبت با صالحان کردن. و گفتی: اتمنی علی الزمان مجالا ان اری فی الحیوة طلعة حرّ. و خاک او بمرو است و خلق بحاجات خواستن آنجا میروند. رجوع به کشف المحجوب هجویری و تذکرةالاولیاء عطار شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) سیستانی. صاحب تاریخ سیستان در آنجا که فضائل سیستان را برمیشمارد از جمله بزرگان و مفاخر آن سامان ابوالعباس سیستانی را نام برد. رجوع به تاریخ سیستان چ تهران ص ۲۰ شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) شریشی احمدبن عبدالمؤمن بن موسی بن عیسی بن عبدالمؤمن قیسی شریشی. ادیب مشهور یکی از علماء نحو استاد ابن ابار و شاگرد ابن خروف و مشاهیر دیگر. مولد او به شریش اندلس بود و بیشتر عمر خویش در شام و مصر گذاشت و در آخر بموطن اصلی خویش باز شد و بدانجا به سال ۶۱۹ هـ . ق. درگذشت. او را تصنیفات مشهوره است و از جمله: شرح مقامات حریری او نزد ادبا مطبوع است. و شرح الایضاح الفارسی. و شرح الجمل للزجاح و شرح جمل عبدالقاهر و رسائل فی العروض و مجموع مشاهیر قصایدالعرب و اختصار نوادر ابی علی القالی، و شرح الفیهٔ ابن معطی و تصانیف دیگر.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) شقانی. احمدبن محمد. یکی از بزرگان صوفیه بروزگار غزنویان معاصر ابوسعید ابی الخیر و صاحب کشف المحجوب صحبت او درک کرده است. رجوع به کشف المحجوب هجویری و نامهٔ دانشوران ج ۲ ص ۴۲۲ شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) شهاب الدین عربشاه احمدبن محمدبن عبداللََّه. رجوع به ابن عربشاه شهاب الدین ابوالعباس... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) شهاب الدین زبیدی. احمدبن عثمان بن ابی بکر ادیب. رجوع به احمدبن عثمان شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) شیبةبن عثمان. صحابی است.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) صدقةبن خالد الدمشقی مولی امّ البنین. تابعی است.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) صغانی. او راست: کتاب الاحکام در فقه حنفی.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ضبی. او پس از مرگ وزیر جلیل، صاحب بن عباد به سال ۳۷۸ هـ . ق. با ابوعلی بن حمویه اصفهانی سمت وزارت فخرالدوله بویهی یافتند و برای این شغل ده هزار دینار پیشکش خزانهٔ فخرالدوله کردند و دست ظلم و تعدی برآوردند و مال مالداران بمصادره بگرفتند چنانکه از قاضی ری عبدالجبار شافعی به تهمت اطالهٔ لسان نسبت بصاحب بن عباد سه هزار هزار درم بستدند و ظاهراً تا گاه مرگ فخرالدوله همین مقام داشتند. رجوع به ص ۳۵۱ حبیب السیر ج ۱ و ص ۱۲۱ دستورالوزراء و تاریخ بیهقی چ ادیب ص ۶۱۲ و یتیمه ج ۳ ص ۱۱۷ شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) الضریر. ولیدبن خالد. تابعی است. او از شعبه و از او معلی بن الاسد روایت کند.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) طاهر (امیر...). رجوع به طاهر... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) عباسی. از این شاعر در لغت نامهٔ اسدی ابیات ذیل امثلهٔ لغات آمده است: و کنون باز ترا برگ همی خشک شود بیم آن است مرا بشک بخواهد زدنا من یکی زانه بدم خشک و بفرغانه شدم مورد گشتم تر و شد قامت من نارونا. منجمان آمدند خلخیان [ کذا ] با سطرلابها چو برجاسا. وگرت خنده نیاید یکی کنند بیار و یک دو بیتک از این شعر من بکن بکنند. هیچ ندانم بچه شغل اندری ترف همی غنچه کنی یا شکر. دو دستم بسستی چو پوده پیاز دو پایم معطل دو دیده غرن. او می خورد بشادی و کام دل دشمن نزار گشته و فرخسته. ای خواجه معبر خور سیرت مفسر [ کذا ] خواجه دوشش ستاند دویک دهد بخوردی بلحرب یار تو بود از مرو تا نشابور سوگند خور که در ره بلکفد وی نخوردی. و نیز بیت ذیل به نام عباسی تنها در آن لغت نامه آمده است و شاید مخفف بلعباس عباسی باشد: تو که سردی کنی ای خواجه به... پسرت آنکه بالای رسن دارد و پهنای نوار. و بعید نمی آید که بلعباس عباسی همان ابوالعباس مروزی باشد که صاحب مجمع الفصحاء میگوید در مدح مأمون قصیده ای سروده است. و بهمین مناسبت شاید بعباسی تخلص کرده یا مشهور شده است. واللََّه اعلم.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) عبداللََّه بن ابراهیم. دومین از سلسلهٔ امرای بنی الاغلب تونس و جز آن. از سال ۱۹۶ تا ۲۰۱ هـ . ق.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) عبداللََّه بن ابراهیم. دهمین از امرای بنی الاغلب تونس. از سال ۲۸۹ تا ۲۹۰ هـ . ق.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) عبداللََّه بن ابی اسحاق. یکی از خوشنویسان معروف از احفاد اسحاق بن ابراهیم بن عبداللََّه بن الصباح. معلم مقتدر خلیفه. (ابن الندیم).[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) عبداللََّه بن اسحاق بن سلام مکاولی از اخباریین. از اوست: کتاب الأخبار و الأنساب و السیر. (از ابن الندیم).[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) عبداللََّه بن طاهربن حسین بن مصعب بن رزیق بن ماهان. رجوع به عبداللََّه.... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) عبداللََّه بن عباس بن عبدالمطلب. رجوع به عبداللََّه... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) عبداللََّه بن طاهر ذوالیمینین از ملوک آل طاهر بخراسان. رجوع به عبداللََّه... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) عبداللََّه بن محمدبن علی بن عبداللََّه بن عباس معروف بسفاح صحابی. رجوع به عبداللََّه... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) عبداللََّه بن المعتزبن المتوکل بن هارون الرشیدبن المهدی بن المنصور عباسی. ملقب بالمرتضی باللََّه یا المنصف باللََّه یا الغالب باللََّه یا الراضی باللََّه. رجوع به عبداللََّه بن المعتز... و رجوع به ابن معتز... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) عبدالملک بن عبدالرحمن شامی. از روات حدیث است و از ابن ابی عبله روایت کند.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) عتابی. او راست: نزهة الابصار فی اوزان الاشعار.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) عتبةبن ابی حکیم. از روات حدیث است.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) عسکری. احمدبن سعدبن محمد صوفی ادیب نحوی. مولد او پس از ۶۹۰ هـ . ق. و به دمشق میزیست و شاگرد ابی حیان و ابی جعفربن زیّات بود و او را تصانیف چند است و۷۵۰ هـ . ق. درگذشت. (از بغیه).[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) عمیر. رجوع به عمیر... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) عنبر. در لغت نامهٔ اسدی بیت ذیل از او شاهد آمده است: نهاده روی بحضرت چنانکه روبه پیر به تیم واتگران آید از در تیماس.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) عیسی بن اسحاق. رجوع به عیسی... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) فضل بن ابراهیم بن عبداللََّه الکوفی. رجوع به فضل... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) فضل بن احمد. رجوع به ابوالعباس اسفراینی فضل... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) فضل بن حاتم نیریزی. او درعلم نجوم و خاصه در هیئت مشار بالبنان بود و از کتب اوست: کتاب الزیج الکبیر. کتاب زیج الصغیر. کتاب سمت القبلة. کتاب تفسیر. کتاب الأربعهٔ بطلمیوس. کتاب احداث الجو و آنرامعتضد خلیفهٔ عباسی کرده است و کتاب البراهین و تهیة آلات یتبین فیها ابعاد الاشیاء. (از فهرست ابن الندیم).[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) فضل بن الربیع بن یونس بن محمدبن عبداللََّه بن ابی فروه. مولی عثمان بن عفان، مسمی به کیسان. رجوع به فضل... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) فضل بن زیاد. از روات حدیث است و از عبادبن عباد روایت کند.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) فضل بن سهل سرخسی برادر حسن بن سهل. رجوع به فضل... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) فضل بن عباس ربنجنی شاعر سامانیان معاصر رودکی. او راست در رثاء نصربن احمد سامانی و تهنیت جلوس امیر نوح بن منصور: پادشاهی گذشت خوب نژاد پادشاهی نشست فرخ زاد از گذشته جهانیان غمگین وز نشسته جهانیان دلشاد بنگر اکنون بچشم عقل نکو کانچه از ما گرفت ایزد داد گر چراغی ز پیش ما برداشت باز شمعی بجاش بازنهاد ور زحل نحس خویش پیدا کرد مشتری نیز داد خویش بداد.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) فضل بن العلاء. یکی از روات حدیث و از سفیان ثوری روایت کند.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) فضل بن محمدبن ابی محمد. رجوع به فضل... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) فضل بن محمدبن یحیی المبارک الیزیدی. رجوع به فضل... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) فضل بن مروان بن ماسرخس وزیر المعتصم. رجوع به فضل شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) فضل بن یحیی بن خالدبن برمک برمکی. رجوع به فضل... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) القادر باللََّه احمدبن اسحاق بن المقتدر. رجوع به قادر... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) قاسم بن کثیر اسکندرانی. از روات حدیث است.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) قصاب احمدبن محمدبن عبدالکریم آملی. یکی از مشایخ تصوف و مرید محمدبن عبداللََّه طبری. او در نیمهٔ دویم مائهٔ چهارم میزیست و معاصر بود با عضدالدولهٔ دیلمی. و شیخ ابوالحسن خرقانی صحبت ابوالعباس دریافته و دیری بخانقاه او روز گذرانیده است. و گویند وی امّی بود و از علوم ظاهری حظی نداشت. لکن غوامض مسائل هر علم به آسانی می گشود و یکی از ائمهٔ علمای طبرستان می گفت از نعمتهای الهی که ما را بدان مخصوص فرموده وجود ابوالعباس است تا هر چیز از اصول دین و دقایق توحید بر ما مشکل شود از او درخواهم و او حل کند. و عطار گوید: او در آفات عیوب نفس دیدن، اعجوبه ای بود و در ریاضت و کرامت و فراست و معرفت شأنی عظیم داشت. او را عامل مملکت گفته اند و پیرو سلطان عهد بود و شیخ میهنه را گفت که اشارت و عبارت نصیب تست. نقل است که شیخ ابوسعید را گفت اگر ترا پرسند که خدای تعالی شناسی مگو که شناسم که آن شرک است و مگو که نشناسم که آن کفر است و لیکن چنین گوی که عرفنا اللََّه ذاته بفضله؛ یعنی خدای تعالی ما را آشنای ذات خود گرداناد بفضل خویش. و گفت پیران آئینهٔ تواند چنان بینی ایشانرا که توئی و گفت طاعت و معصیت من در دو چیز بسته اند، چون بخورم مایهٔ همه معصیت در خود بیابم و چون دست باز کنم اصل همهٔ طاعت در خود بیابم. و گفت مصطفی نمرده است نصیب چشم تو از مصطفی مرده است. و گفت جوانمردان راحت خلقند نه وحشت خلق. و گفت دنیا گنده است و گنده تر از آن دنیا، دلی که خدای تعالی آن دل بعشق دنیا مبتلا گردانیده است. و گفت اگر کسی بودی که خدایرا طلب کردی جز خدای، خدای دو بودی. نقل است که کسی از او پرسید که شیخا کرامت تو چیست گفت من کرامات نمیدانم امّا آن میدانم که در ابتدای هر روز گوسفندی بکشتمی و تا شب بر سر نهاده می گردانیدمی در جملهٔ شهر تا تسوئی سود کردمی یا نه، امروز چنان می بینم که مردان عالم برمیخیزند و از مشرق تا بمغرب بزیارت ما پای افزار در پا میکنند. چه کرامت خواهید زیادت از این. رجوع به تذکرةالاولیاء و نامهٔ دانشوران ج ۲ ص ۳۴۹ شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) قیسی. احمدبن عبدالمؤمن بن موسی بن عیسی بن عبدالمؤمن قیسی شریشی. رجوع به احمد و رجوع به ابوالعباس شریشی شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) الکتّاب. از اصحاب واسطی معتزلی است. او راست: کتاب نقض. کتاب الارادة صفة فی الذات. (ابن الندیم).[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) کواری. احمدبن عبدالسلام ادیب و شاعر. معاصر ابویوسف یعقوب بن المنصورالموحّدی. او راست: کتاب صفوةالأدب و دیوان العرب. و آنرا به نام یعقوب کرده است و این کتاب نزد مردم مغرب چون الحماسه است نزد اهل مشرق. وفات ابی یوسف ممدوح ابوالعباس به سال ۵۹۵ هـ . ق. و ابتدای امارت او ۵۸۰ هـ . ق. بوده است. و ابوالعباس در ۸۰ سالگی وفات کرده است.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) لوکری. فیلسوف و شاعر از خاندانی جلیل بمرو. وی در حکمت شاگرد بهمنیار بود و فلسفه را او در خراسان انتشار داد و در آخر عمر نابینا گشت. وی را دیوان شعری است و هم بمرو درگذشته است. و شمس الدین محمدبن محمود شهرزوری در نزهة الارواح ترجمهٔ او آورده است.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) مأمون بن هارون خلیفهٔ عباسی. رجوع به مأمون... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) مُبرّد. محمدبن یزید. رجوع به مبرد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) محمدبن ابی عقال. رجوع به محمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) محمدبن احمدبن عبداللََّه ابوالعبر. رجوع به محمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) محمدبن احمد معمری. رجوع به محمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) محمدبن اسحاق السراج. از علما و زهاد بمائهٔ سیم. وفات او به سال ۳۱۳ هـ . ق. بود. رجوع به حبیب السیر ج ۱ ص ۳۰۱ شود. و رجوع به محمدبن اسحاق بن ابراهیم حافظ... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) محمدبن حسن بن دینار الاحول. رجوع به ابوالعباس احول... و رجوع به احول ابوالعباس محمدبن حسن.... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) محمدبن خلف المرزبان. عالم نحوی لغوی. از مردم ایران. او راست: کتاب الحاوی فی علوم القرآن. کتاب الحماسه. کتاب اخبار عبداللََّه بن جعفربن ابیطالب. و رجوع به محمدبن خلف... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) محمدبن سمّاک القاص. از روات حدیث است.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) محمدبن صبیح بن السماک الکوفی. رجوع به ابن سماک ابوالعباس... و رجوع به محمد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) محمدبن عبداللََّه عبدون حنفی. رجوع به محمد شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) محمدبن یزیدبن عبدالاکبر بصری ازدی معروف به مبرد. رجوع به مبرد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) محمد راضی. خلیفهٔ عباسی. رجوع به راضی... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) مدینی ذباب بن محمد. از روات حدیث است.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) مراکشی. او راست: عنوان الدلیل فی مرسوم خط التنزیل.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) مرزبان بن رستم بن شروین ملقب به اصفهبد جیل جیلان معاصر سبکتگین و محمود غزنوی. رجوع به مرزبان... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) مرزبان شروین بن رستم بن شروین جیل جیلان اصفهبد طبرستان. ابوریحان بیرونی کتاب مقالید علم الهیئة را به نام او کرده است.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) مرزوق الشامی. از روات حدیث است.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) مرزوق الشامی. از روات حدیث است.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) مروزی. سیوطی در کتاب الاوائل گوید: اول من تکلم بالعراق (کذا) فی بلدة مرو فی احوال الصوفیة و کان فقیها محدثا اماماً ابوالعباس المروزی شیخ التصوف فی زمانه. مات سنة ثلثمائه. ظاهراً صاحب این ترجمه ابوالعباس احمدبن محمدبن مسروق است. رجوع به ابوالعباس مسروق شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) مروزی. ابن جبود. صاحب مجمع الفصحاء گوید: او در زمان مأمون خلیفهٔ عباسی میزیسته و به سال ۲۰۰ هـ . ق. درگذشته است و گویند مأمون را در سفر خراسان بفارسی مدح گفته و هزار دینار صلت یافته است و صاحب لباب الالباب نام آن شاعر را که برای مأمون مدیحه گفته است عباس آورده بی ذکر ابو و بعض قصیده این است: ای رسانیده بدولت فرق خود تا فرقدَین گسترانیده بجود و فضل در عالم یدین مر خلافت را تو شایسته چو مردم دیده را دین یزدان را تو بایسته چو رخ را هردو عین. و در اثناء این قصیده گوید: کس بر این منوال پیش از من چنین شعری نگفت مرزبان پارسی را هست با این نوع بین لیک زان گفتم من این مدحت ترا تا این لغت گیرد از مدح و ثناء حضرت تو زیب و زین. و انتساب این قصیده به اول شاعر ایران بعید است چه سادگی اولیه که در شعر قدما معیار شناسائی است در این اشعار دیده نمیشود و شاعر نیز مدعی نیست که من آن کسم که بار اول شعر فارسی گفته ام بلکه میگوید بدین منوال کس پیش از من شعری نساخته است و شاید مراد وزن و قافیه باشد. لکن در فرهنگنامه ها عده ای اشعار بشاهد آورده اند منتسب به ابوالعباس نام مروزی و آنچه که در دست است زمان و ممدوحین او شناخته نمیشود صاحب روضات الجنات از کتاب الاوایل سیوطی نقل میکند که: اول کس که بفارسی شعر گفت ابوالعباس بن جبود مروزی است و در مورد دیگر بجای لفظ جبود «حنوذ» آورده است و بگمان ما ابوالعباس مروزی که در مائهٔ دوم هـ . ق. میزیسته و اول شاعر زبان فارسی بوده است بی شبهه غیر صاحب قصیدهٔ مزبوره است چنانکه از ابیات فرهنگنامه ها که ذیلاً نقل میشود اختلاف بیّن میان صاحب این قصیده با صاحب اشعار ذیل نزد ارباب ذوق سلیم واضح میگردد: و کنون باد ترا برگ همی خشک کند بیم آن است مرا بشک بخواهد زدنا من یکی زافه بدم خشک و بفرغانه شدم مورد گشتم تر و شد قامت من نارونا. سبوح و مزگت بهمان گرفت و دیزه فلان و ما چو گاوان گرد آمده بغوشادا. نامه که وصل ما خبرش نبود به آب ترکن بطاق بربشلا [ کذا ]. روزم از دودش چون نیم شب است شبم از بادش چون شاوغرا. از فروغش بشب تاری بر، نقش نگین ز سر کنگره برخواند مرد کلکا. ریش چون بوگانا سبلت چون سوهانا سَر بینیش چو بورانی باتنگانا. جان ترنجید از غم هجران مرا از نسیم وصل کن درمان مرا. ماه کانون است ژاژک نتوان بستن هم از این کومک بر خشک و همی بند آنرا. که تنگ وادرم دارد و مرد باسلب است بسرش بار فضول است و مرد وسواسا. یکی مرد وی را بباید نخست که گوید نیوشیده ها را درست. آن روز نخستین که ملک جامه ش پوشید بر کنگرهٔ کوشک بدم من چو غلیواج کی خدمت را شایم تا پیش تو آیم با این سر و این ریش چو پاغندهٔ حلاج. گیرم که ترا اکنون سه خانه کماس است بنویس یکی نامه که چندت همه کاس است با فراخی است و لیکن بستم تنگ زید آن چنان شد که چنو هیچ ختنبر نبود. کار من خوب کرد بی صلتی [ کذا ] هر که او طمع مالکانه کند ساده دل کودکا مترس اکنون نز یک آسیب خر فکانه کند. ز آرزوی جماع چون بالید شیر نر از نهیب آن کالید. بار سیم غلبه چو حرم نماند [ کذا ] غلبه پرید و نشست بر سر فلغند. دم سلامت گرفته خاموش [ کذا ] پیچیده بر عافیت چو فرغند. اکنون که همیت باز باید داد خاتوله کنی و چند گونه شر. گر دنگل آمده ست پسر تا چند بربندیش به آخر هر مهتر. گفتا که یکی مشک است نی مشک تبتی کاین مشک حشونقبی است از خم ژوآغارهمی برآیم با آنکه برنیاید خلق و برنیایم با روزگار خورده کریز. زیغ بافان را با وشی بافان ننهند طبل زن را ننشانند بر رودنواز. ژاژ میخایم و ژارم شده خشک خارها دارد چون نوک بغاز. چون عقب بخشدی گزیت ببخش هم بده شعر نوت را بغیاز. نرم نرمک چو عروسی که غرند آمده بود باز آنسوی برندش که از آن سو شد باز. نهاده روی بحضرت چنانکه روبه پیر به تیم واتگران آید از درتیماس. تکژ نیست گوئی در انگور او همه شیره دیدیم یکسر رزش. پشک بز ملوکان مشک است و زعفران ببساو مشکشان و بده زعفران خویش. بجای مشک نبویند هیچکس سرگین بجای باز ندارند هیچکس ورکاک. من بخانه در و آن عیسی عطار شما هر دو یکجای نشینیم چو دو مرغ کرک. و دوش نامه رسیدم یکی ز خواجه نصیر درون نامه همه ترف و غوره و غنجال ز خانمان و قرابت بغربت افتادم بماندم این جا بی ساز و برگ و انگشتال. پس پند پذیرفتم و این شعر بگفتم از من بدل خرما بس باشد کنجال. بنجشگ چگونه لرزد از باران چون یاد کنم از او چنان لرزم. ترسم که روز بگذرد و ژاژ بررسد وز خانه آب رافه نیارد مرا حکیم. نتوانم این دلیری من کردن زیر ا که خم بگیرد بالارم. ای میر ترا گندم دشتی است بسنده با نغنککی چند ترا من انبازم. تخم محنت بپاش در گلشان خنجر کین سپوز در دلشان. هیزم خواهم همی دوا منه ز جودت چون دو جریب (؟) و دو خم سیکی چون خون. دی چه بآکنده شدم یافتم آخور چون پاتله سفلگان. بوالحسن مرد که زشت است تو بگذار و بنه آن نگیری که مر او را دو کسانند بکدن. بشک آمد بر شاخ درختان افکند رداهای طیلسان. این سلب من در ماه دی دیده چو تشلیخ درکیشان. [ کذا ] از هر سوئی فراغ بجان تو بسته یخ است پیش چو سندان. [ کذا ] که من از جور یکی سفله برادر که مراست از بخارا برمیدم چو خران از ینشو. یکذره ترا نکرد هموار نجار زمان بمشت رنده. آب جو برد پیش آب خوره چون گسست آب بربماند خره. مراسز ساغرک از ملکت [ کذا ] تازه شد چو باغ نوا جسته [ کذا ] معذورم کن ای شیخ که گستاخی کردم زیرا که غریبم من و مجروحم و خسته. رفتم بماه روزه بازار مرسمنده تا گوسپند آرم فربه کنم برنده. ای میر شاعریست همه ژاژ آنک ژاژنی و لیک فرغستم. [ کذا ] ندانستی تو ای خر غمر کبج لاک پالانی که با خرسنگ برناید سروزن پور ترخانی. [ کذا ] بجنگ دعوی داری و سخت تفته زنی درشت گوئی پرخوار و خستوانه تنی. یکی از جای برجستم چنان شیر بیابانی و غیوی برزدم چون شیر بر روباه درغانی. هر دوان عاشقان بی مزه اند غاب گشته چو سه شبه خوردی. به پنج مرد یکی شخش پوستین برتان به پنج کودک نیمی گلیم پوشدنی و یا فدیتک امروز تو بدولت میر توانگری و بزرگی و برس راجینی [ کذا ]. و رجوع به ابوالعباس عباسی شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) مروزی. جعفربن احمد. یکی از مؤلفین در علوم عدیده. کتب او سخت عزیز و جلیل است. و او اوّل کس است که در مسالک و ممالک کتاب کرد. وفات وی باهواز بود و کتب او را پس از وی به سال ۲۷۴ هـ . ق. به بغداد برده در طاق حرّانی بفروختند. او راست: کتاب المسالک و الممالک، کتاب الاداب الکبیر، کتاب الاداب الصغیر، کتاب تاریخ القرآن لتأیید کتب السلطان، کتاب البلاغة و الخطابة و کتاب الناجم.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) مستظهر باللََّه. احمد. رجوع به مستظهر... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) مستغفری. جعفربن ابی علی محمدبن ابی بکر نسفی سمرقندی. محدّث و فقیه و مورخ و ادیب شافعی. وی از مشاهیر علمای ماوراءلنهر است. چندی بمرو و زمانی سرخس و روزگاری به بخارا شده و استادان بسیار دیده است. او راست: کتاب تاریخ سمرقند. کتاب تاریخ نسف و کش. کتاب الشعر و الشعرا. کتاب الوفاء. کتاب دلائل النبوة. کتاب الدعوات و سیدبن طاوس از این کتاب نقل کند. کتاب خطب النبی و کتاب طب النبی و این کتاب در طهران به طبع رسیده است. و وفات وی به شهر نسف به سال ۴۳۲ هـ . ق. بود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) مسروق. احمدبن محمدبن مسروق طوسی. یکی از مشایخ تصوف است و بمائهٔ سیم میزیست و شیخ جنید گفته است که بلعباس یکی از اساتید شیخ علی رودباری و خود شاگرد حارث محاسبی و سری سقطی است و هم درک صحبت محمدبن منصور و محمدبن حسین برجلانی کرده است. وی در بغداد اقامت گزید و به سال ۲۹۹ هـ . ق. هم بدان شهر درگذشت و او گفت: من ترک التدبیر عاش فی راحته؛ یعنی آنکه ترک چاره گفت در امان آسایش او تعالی بخفت. و سئل عن التصوف فقال خلوّ الاسرار مما منه بّد تعقّلها بما لیس منه بدّ. او را از تصوف پرسیدند گفت تصوف تهی کردن دل است از هرچه که از آن گزیر است و درآویختن بناگزیر. گفتند که را وقت خوشتر گفت آنرا که از مرز خویش نگذرد و ادب نگاه دارد کسی از وی نصحیتی خواست گفت جهد کن تا اگر حق بین نباشی باری خودبین نیز نباشی. رجوع به نامهٔ دانشوران ج ۲ ص ۳۹۷ شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) مشهدی. صاحب حبیب السیر گوید: در ماه محرم ۴۹۳ هـ . ق. قاضی عبداللََّه اصفهانی باهتمام ابوالعباس مشهدی به عالم ابدی انتقال کرد. (ج ۱ ص ۳۶۴).[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) المعتضد باللََّه احمد عباسی. رجوع به معتضد... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) مغیرةبن جمیل بن اثیر الکندی. از روات حدیث است.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) مفضل بن محمدبن الضّبی. یا ابوعبدالرحمن مفضل. رجوع به مفضّل... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) موره زن بغدادی. یکی از شیوخ طریقت تصوف اصلاً از مردم ایران و ساکن بغداد بود. خواجه عبداللََّه انصاری در کتاب خویش ذکر او آورده است. و از سخنان اوست که گفتی تن را بکار دار پیش از آنکه او ترا بکار دارد. و گاه بدین بیت ترنم کردی: لقد جلب الفراغ علیک شغلاً و اسباب البلاء من الفراغ. و موره زن صیقل و روشن گر است. رجوع به ج ۲ از نامهٔ دانشوران ص ۳۹۸ شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) الناشی. شاعر. او از رؤسای متکلمین زنادقه [ مانویه ] بود که به اسلام تظاهر میکرد. او راست: دیوان شعر و کتاب فضیلةالسودان علی البیضان. (از ابن الندیم). رجوع به ناشی... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) الناصر لدین اللََّه. رجوع بناصر لدین اللََّه... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ناطفی. او راست: ثواب الاعمال.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) النامی شاعر. احمدبن محمد الدارمی المصیصی. مداح سیف الدولةبن حمدان. ابن الندیم گوید: شعر او صد و پنجاه ورقه است و ابواحمد الخلال دیوان او را گرد کرده است. وفات وی به سال ۳۹۹ یا ۳۷۰ یا ۳۷۱ هـ . ق. در ۹۰ سالگی بود. رجوع به ابن خلکان چ طهران ج ۱ ص ۴۰ شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) النباتی. او راست: کتاب الرحلة. و نباتی بتقدیم نون بر بای منسوب به نبات است.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) نجاشی احمدبن علی بن احمد. صاحب کتاب فهرست معروف. و بعضی کنیت او را ابوالخیر و برخی ابوالحسین گفته اند. رجوع به نجاشی... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) نسوی. اصل او از نسای خراسان بود وسکونت گرفت. یکی از شیوخ طریقت تصوف و معاصر شیخ فقیر هروی و شیخ عمو بود. وفات وی در اواخر مائهٔ چهارم است و خواجه عبداللََّه انصاری در کتاب خود نقل حالات او کرده است. رجوع به نامهٔ دانشوران ج ۳ ص ۹۰ شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) نفیس قطرسی. احمدبن ابوالقاسم عبدالغنی بن احمدبن عبدالرحمن بن خلف بن مسلم اللخمی مالکی. یکی از ادباء روزگار خود و او را دیوان شعری است. وفات وی بهفتادسالگی در سنهٔ ۶۰۳ هـ . ق. بود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) نهاوندی. احمدبن محمدبن فضل. یکی از اکابر مشایخ صوفیه در نیمهٔ آخر مائهٔ چهارم معاصر با الطایع للََّه عباسی و عضدالدوله و فخرالدولهٔ دیلمی. مولد او نهاوند و منشأ او بغداد است. وی مرید شیخ جعفر خلدی و پیر اخی فرج زنجانی و شیخ عمو است. شیخ فریدالدین عطار در تذکرة الاولیاء شرح حال او کرده و گوید: آن محتشم روزگار آن محترم اخیار آن کعبهٔ مروت آن قبلهٔ فتوت آن اساس خردمندی شیخ ابوالعباس نهاوندی رحمةاللََّه علیه، یگانهٔ عهد و معتبر اصحاب بود و در تمکین قدمی راسخ داشت و در ورع و معرفت شأنی عظیم داشت. از او می آرند که گفت در ابتدا که مرا درد این حدیث گرفت دوازده سال علی الدوام سر بگریبان فروبرده بودم تا گوشهٔ دلم بمن نمودند. و سخن اوست که گفت با خداوند تعالی بسیار نشینید و با خلق اندک. و گفت آخر درویشی اول تصوف است و گفت تصوف پنهان داشتن حال است و جاه و مال را بذل کردن بر برادران. رجوع به تذکرةالاولیاء و نامهٔ دانشوران ج ۳ ص ۱۴۱ شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ولیدالابّان. رجوع به ولید... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ولیدبن ابی الولید دمشقی. از روات حدیث است و از سعیدبن عبدالعزیز روایت کند.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ولیدبن عبدالملک. رجوع به ولید... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ولیدبن عقبة الطحّان. او از ثوری روایت کند.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ولیدبن مسلم مولی قریش. رجوع به ولید... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ولیدبن مسلم. او از ثوری و اوزاعی و مالک روایت کند.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ولیدبن مغیره. رجوع به ولید... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ولیدبن نافع حرانی. از شعبه روایت کند.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ولیدبن یزیدبن عبدالملک. رجوع به ولید... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) ولیدبن یزیدبن عمیربن ابی عماره. از روات حدیث است و از ضمرهٔ شامی روایت کند.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) وهب بن جریربن حازم. تابعی است.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) هبةاللََّه بن محمدبن عبداللََّه الناشی الکاتب. رجوع به هبةاللََّه... شود.[ اَ بُلْ عَ بْ با ] (اِخ) یحیی بن ایوب بصری.رجوع به یحیی... شود.