معنی ابن ماکولا

[ اِ نُ ] (اِخ) ابونصر علی بن هبةاللََّه بن علی بن جعفربن علکان، از نسل ابودلف قاسم بن عیسی عجلی. اصل او از جرفادقان یکی از اعمال اصفهان است. پدر او ابوالقاسم هبةاللََّه وزارت امام قائم بامراللََّه داشت و عمّ او ابوعبداللََّه حسن بن علی قاضی بغداد بود. علی حدیث بسیار شنود و مصنفات نافعه داشت و از مشایخ عراق و شام و غیر آنها فوائد کثیره گرفت. او یکی از فضلاء مشهور است و تتبع الفاظ مشتبهه در اسماء اعلام کرده و از این اسماء عدهٔ کثیری گرد آورده است. او را ذیلی بر کتاب الموتنف تکملة المختلف خطیب هست موسوم به کتاب الاکمال، و آن مشتمل فوائد جَمّه و معتمدعلیه محدثین و ارباب این فن میباشد. و ابن نقطه محمدبن عبدالغنی را بر اکمال ذیلی است. و اگر از ابونصر علی جز این کتاب به دست نبود برای درک مقام علمی و کثرت ضبط و اتقان او محتاج بگواه دیگر نبودیم. ولادت ابونصر در عکبرا به سال ۴۲۱ هـ .ق . بوده و غلامان او وی را بجرجان در چهارصد و هفتاد واند بکشتند. ابوالفرج بن الجوزی در کتاب خود موسوم به المنتظم قتل او را به سال ۴۷۵ گفته است و بعضی ۴۸۶ و برخی ۴۷۹ و بروایتی ۴۸۶ در خراسان و بقولی باهواز نوشته اند، و حمیدی گوید در جرجان براه خراسان غلامان ترک او را بکشتند و مال او را تاراج کرده و بگریختند. (نقل باختصار از ابن خلکان).[ اِ نُ ] (اِخ) ابوالقاسم هبةاللََّه بن علی بن جعفر عجلی. مولد او به سال ۳۶۵ هـ .ق . و در سال ۴۲۳ جلال الدولهٔ بویهی او را بوزارت خویش برگزید و پس از چندی معزول کرد و بار دیگر بدین مقام رسید و آنگاه که جلال الدوله بکرخ میگریخت (به سال ۴۲۴) ابن ماکولا با او بود و سپس جلال الدوله او را عزل کرد و باز در ۴۲۵ این منصب بدو گذاشت و پس از چند روز معزول گردید و در ۴۲۶ بار دیگر این مقام یافت و دو ماه و هشت روز وزیر بود و سپس سپاهیانْ او را خلع کردند و ابوسعد محمدبن حسین بن عبدالرحیم را بوزارت برداشتند. عاقبت به دست قرواش بن مقلد عقیلی در هیت محبوس گردید و در ۴۳۰ به زندان درگذشت.