معنی ابن‌المارستانیه

[ اِ نُلْ رِ نی یَ ] (اِخ) ابوبکر عبداللََّه بن ابی الفرج علی بن ناصربن حمزه. طبیب بمائهٔ ششم هجری. او گذشته از طب در حدیث و ادب نیز صاحب ید طولی بود و ریاست اطبای بیمارستان عضدی بغداد داشت و دو سال از این مقام عزل و محبوس و بار دیگر آزاد و بشغل سابق منصوب شد. در سال ۵۹۹ هـ .ق . بسفارت به تفلیس رفت و در بازگشت براه درگذشت. او راست عده ای خطب بلیغه و کتابی در تاریخ بغداد به نام دیوان الاسلام الاعظم و نیز تاریخ بیمارستان عضدی.[ اِ نُلْ رِ نی یَ ] (اِخ) عبیداللََّه التیمی البکری. قفطی در شرح حال عبدالسلام بن عبدالقادر... جنگی دوست گوید آنگاه که عبدالقادر متهم به مذهب تعطیل و تبعیت فلاسفه گشت از طرف خلیفه کتب او توقیف و امر شد همه را در رحبه در محضر عام بسوزند و در این وقت عبیداللََّه تیمی بکری معروف به ابن مارستانیه بر منبری که بدانجا نهادند صعود کرد و خطبه ای بخواند و در آن فلاسفه و پیروان آنان را لعن گفت و عبدالسلام را ببدی یاد کرد و کتب او را یک یک میگرفت و پس از مبالغه ای در قَدْح هر یک و ذم مصنف آن به کسی که مأمور سوختن کتب بود میداد و او به آتش می افکند. و هم ابن قفطی گوید حکیم یوسف سبتی اسرائیلی مرا حکایت کرد در آن وقت که او در بغداد شغل بازرگانی داشته بدین محفل حاضر آمده است و کلام ابن مارستانیه را بشنوده و ازجمله دیده است که او کتاب هیئت ابن هیثم را بدست گرفته و دائره ای که در آن فلک را تمثیل کرده بود نشان میداد و بر صاحب آن لعن و نفرین میکرد و پس از بیانی طویل در همین زمینه آنرا بدرید و به آتش انداخت، و ابن اسرائیلی گوید که من در آن وقت درجهٔ تعصب و جهل او را دریافتم چه در علم هیئت کفری نیست بلکه آن علم راه به ایمان و معرفت قدرت خدای تعالی و حکمت اوست -انتهی. با اینکه زماناً ابن المارستانیهٔ آنف الذکر با این ابن المارستانیه معاصر مینماید لکن اختلاف عبداللََّه با عبیداللََّه و تیمی و بکری بودن یکی از آن دو و مسکوت عنه ماندن این انتساب در دیگری و نیز لعن و تکفیر طبیب که خود نیمه فیلسوف است آن هم از جانب خلیفه قرینهٔ این است که برخلاف عقیدهٔ لکلرک این دو یکی نیستند. واللََّه اعلم.