آوای دل
معین سجادی
معین سجادی
معین سجادی

قصیده

شناسنامه صفحه


قصیده
  • عنوان : قصیده
  • بخش : مقالات-آموزشی
  • شناسه : AVA-p-9
  • تاریخ : سه شنبه 30 مهر 1392 2:46
  • بازدید : 2038

  • متن


    قصیده نوعی از شعر است که دو مصراع بیت اول و مصراع های دوم بقیه ی بیت های آن هم قافیه اند.
    طول قصیده از 15 بیت تا 60 بیت می تواند باشد.

    قصیده را می توان به شکل زیر تصویر کرد:

    ......................الف...................... ب
    ...................... ب ...................... ج
    ...................... ج  ...................... الف

    لحن و موضوع قصیده حماسی است و در آن از مدح و مفاخره و هجو و ذم و .... سخن می رود و مسائل دیگر از قبیل مسائل اخلاقی و دینی و وصف طبیعت در قصیده جنبه فرعی دارد.

    هر چند قصاید شاعرانی چون ناصرخسرو به موضوعات مذهبی و فلسفی و منوچهری و خاقانی به وصف طبیعت و سنایی به عرفان و مسعود سعد به حسبیه معروفند اما مضمون اصلی قصیده مدح است و در قصاید عنصری و انوری نیز موضوع اصلی مدح کردن شاهان است.





    قصیده قالب رایح شعر فارسی از اوایل قرن چهارم تا پایان قرن ششم است و از این تاریخ به بعد غزل اندک اندک جای آن را می گیرد اما اوج قصیده سرائی در قرون پنجم و ششم است.

    در قرن ششم بر اثر تحولات سیاسی و اجتماعی که رخ می دهد (بر روی کار آمدن سلجوقیان) بازار مدح از رونق می افتد و تصوف رواج می یابد و قصیده که اصل موضوع آن ستایش ممدوح در پایان شعر است جای خود را به دیگر قالب های شعری می دهد هر چند از این دوره به بعد هم قصیده دیده می شود اما دیگر قالب رایج نیست و غزل حتی وظیفه اصلی قصیده که مدح باشد را نیز بر عهده می گیرد.

    سرانجام در قرن هفتم سعدی در طی قصیده ای مرگ قصیده را رسماً اعلام می کند و ساختمان سنتی آن در هم می شکند.

    بعضی قصیده را "حماسه دروغین" خوانده اند چرا که در ادبیات حماسی قهرمان اغلب یک موجود اساطیری است که کارهای عجیب و خارج از توان بشر معمولی انجام می دهد ولی در قصیده همه ی این صفات در مورد شخصی که کاملاً او ا می شناسیم و می دانیم هیچ یک از این کارها را نمی تواند بکند بکار می رود.

    در قصیده هایی که در مدح سلطان محمد غزنوی سروده شده است به نمونه های خوبی از این اغراق ها بر می خوریم که حتی اندکی هم با واقعیت شخصیت او سازگار نبوده است.

    نمونه ای از قصیده

    قصیده "بهاریه" فرخی شامل صد و بیست و پنج بیت و در مدح سلطان محمود غزنوی است که برای نمونه ابیاتی از آن نقل می شود:

    بهار تازه دمید، ای به روی رشک بهار
    بیا و روز مرا خوش کن و نبید بیار
    همی به روی تو ماند بهار دیبا روی
    همی سلامت روی تو و بقای بهار
    رخ تو باغ من است و تو باغبان منی
    مده به هیچکس از باغ من، گلی، ز نهار!
    به روز معرکه، بسیار دیده پشت ملوک
    به وقت حمله، فراوان دریده صف سوار
    همیشه عادت او بر کشیدن اسلام
    همیشه همت او نیست کردن کفار
    عطای تو به همه جایگه رسید و، رسد
    بلند همت تو بر سپهر دایره وار
    کجا تواند گفتن کس آنچه تو کردی
    کجا رسد بر کردارهای تو گفتار؟
    تو آن شهی که ترا هر کجا شوی، شب و روز
    همی رود ظفر و فتح، بر یمین و یسار
    خدایگان جهان باش، وز جهان برخور
    به کام زی و جهان را به کام خویش گذار


    جستجو در آوای دل

    آخرین دانلود ها

    پینشهاد واژه

    آیا معنی واژه "رمه" را می دانید؟

    پخش موسیقی

    ّبیوگرافی

    پیشنهاد

    حمایت از آوای دل

    آخرین کتاب

    افطاری

    متن های دوزبانه

    پیشنهاد کتاب

    درآمدی بر نقد

    مقالات عمومی

    آخرین مقالات آموزشی

    آخرین واژه ها

    اشعار ماندگار

    همایش ها

    غیر فعال

    آمار فعالیت

    تولد آوای دل : 1 / 1/ 1385
    تعداد بازدید 19,286,915
    تعداد صفحات : 11903
    تعداد اشعار : 11049
    تعداد دیدگاه ها : 258,787
    تعداد شاعران : 2021
    تعداد شاعران آقا : 1463
    تعداد شاعران خانم : 558
    تعداد واژه های لغت نامه : 852
    همایش های رسمی برگزار شده : 5